شهید مطهری و انسان کامل

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)
شهید مطهری و انسان کامل شهید مطهری و انسان کامل

انسان کامل ازنظر مکاتب مختلف، تعابیر متفاوتی دارد. هر مکتبی از زاویه دید خود، انسان کامل را با یک سری مفاهیم، فرضیات و نظریات گوناگون مطرح می‌کند. اسلام نیز مانند دیگر مکاتب برای کمال انسان، تعریف و توضیحات خاص خود را در نظر دارد. حال، با توجه به توضیح این نوشته، می‌خواهیم بدانیم که از منظر استاد شهید مطهری، در مکتب اسلام، انسان کامل چگونه انسانی است؟

تعریف انسان کامل:
انسان کامل یعنی انسان نمونه، انسان اعلی یا انسان والا. شناختن انسان کامل یا انسان نمونه از دیدگاه اسلام، از آن نظر برای ما مسلمین واجب است که حکم مدل و الگو و سرمشق را دارد؛ یعنی اگر بخواهیم یک مسلمان کامل باشیم، چون اسلام می‌خواهد انسان کامل بسازد و تحت تربیت و تعلیم اسلامی به کمال انسانی خود برسیم، باید بدانیم که انسان کامل چگونه است.

راه‌های شناخت انسان کامل ازنظر اسلام:
شناخت انسان کامل ازنظر اسلام دو راه دارد: یک‌راه این است که ببینیم قرآن در درجه اول و سنت در درجه دوم، انسان کامل را چگونه توصیف کرده‌اند؛ اگرچه در قرآن و سنت، تعبیر «انسان کامل» نیست و تعبیر «مسلمان کامل» و «مؤمن کامل» است؛ ولی به‌هرحال معلوم است که «مسلمان کامل» یعنی انسانی که در اسلام به کمال رسیده است و «مؤمن کامل» یعنی انسانی که در پرتو ایمان به کمال رسیده است. راه دوم شناخت انسان کامل، این است که افرادی عینی را بشناسیم که مطمئن هستیم آن‌ها آن‌چنان‌که اسلام و قرآن می‌خواهد، ساخته‌شده‌اند و وجود عینی انسان‌های کامل اسلامی هستند؛ چون انسان کامل اسلامی فقط یک انسان ایدئال و خیالی و ذهنی نیست که هیچ‌وقت در خارج وجود پیدا نکرده باشد، انسان کامل، هم در حد اعلی و هم در درجات پایین‌تر، در خارج وجود پیداکرده است. خود پیامبر (صلی‌الله علیه وآله وسلم) نمونه انسان کامل اسلام است. علی (علیه‌السلام) نمونه دیگری از انسان کامل اسلام است. شناخت علی (علیه‌السلام)، شناخت شخصیت علی (علیه‌السلام)؛ نه شخص علی. در هر حدی که شخصیت جامع علی (علیه‌السلام) را بشناسیم، انسان کامل اسلام را شناخته‌ایم و در هر حدی که انسان کامل را عملاً، نه اسما و لفظاً، امام و پیشوای خود قرار دهیم؛ راه او را برویم، تابع و پیرو اوباشیم و کوشش کنیم که خود را طبق این نمونه بسازیم، [در همان حد] شیعه این انسان کامل هستیم. اگر انسان کامل اسلام را از راه بیان قرآن [و سنت] و از راه شناخت پرورده‌های کامل قرآن نشناسیم، نمی‌توانیم راهی را که اسلام معین کرده، برویم و یک مسلمان واقعی و درست باشیم و همچنین جامعه‌ی ما نمی‌تواند یک جامعه اسلامی باشد؛ پس ضرورت دارد انسان کامل و عالی و متعالی اسلام را بشناسیم.

تعبیر انسان کامل:
تعبیر «انسان کامل» در ادبیات اسلامی تا قرن هفتم هجری وجود نداشته است. امروز در اروپا هم این تعبیر خیلی زیاد مطرح است؛ ولی برای اولین بار، در دنیای اسلام این تعبیر در مورد انسان به‌کاربرده شده است. ممکن است انسان ازنظر روانی، بیمار و معیوب باشد؛ همچنان که ممکن است از این نظر سالم باشد. قرآن این اصل را پذیرفته است و می‌فرماید: في‏ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً (1): در دل و روحشان بیماری است؛ نمی‌فرماید مثلا چشمشان بیمار است. قلبی که قرآن می‌گوید، غیر از قلب پزشکی‌ای است که [برای درمان آن] لازم است به طبیب قلب مراجعه کنیم. «قلب» در قرآن، یعنی همان روح و روان انسان. درباره قرآن می‌فرماید: وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنين‏ (2): ما قرآن را برای شفا و رحمت برای مؤمنان فرستادیم. قرآن، شفای مؤمنین است. امیر المومنین (علیه‌السلام) می‌فرماید: أَلَا وَ إِنَّ مِنَ الْبَلَاءِ الْفَاقَةَ: ازجمله بلایا و شداید، فقر است؛ وَ أَشَدُّ مِنَ الْفَاقَةِ مَرَضُ الْبَدَن‏: و از فقر بدتر، مریضی بدن است؛ وَ أَشَدُّ مِنْ مَرَضِ الْبَدَنِ مَرَضُ الْقَلْبِ (3): و از بیماری تن، بدتر و شدیدتر، بیماری دل و قلب انسان است. آنکه بخواهیم توقع این را داشته باشیم که انسان کامل باشیم یا به انسان کامل نزدیک باشیم، باید خود را از این نظر که اساساً «انسان سالم» یا «انسان معیوب» هستیم، [به‌خوبی] بشناسیم.


پی‌نوشت:
1) بقره،10
2) اسراء،82
3) نهج‌البلاغه، ترجمه دشتی، ص 723، حکمت 338

 

اطلاعات تکميلي

  • قالب تولید: مقاله اینترنتی
  • مخاطب: عمومی
  • قالب های محتوا: تولیدی
  • محیط انتشار: شبکه های اجتماعی
  • سطح قالب: سطح ب
  • قالب انتشار: مناسب جهت انتشار در «شبکه های اجتماعی», مناسب جهت«پاسخ به شبهات»
محتوای بیشتر در این بخش: « تواضع و آثار آن استقامت برای خدا »

نظرات (0)

هیچ نظری در اینجا وجود ندارد

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر بعنوان یک مهمان ثبت نام یا ورود به حساب کاربری خود.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید