مرسلون

اهل سنت و آیه مباهله

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
اهل سنت و آیه مباهله اهل سنت و آیه مباهله

پرسش: چطور اهل سنت مقام اهل بیت را که به‌وضوح در آیه مباهله آمده را نادیده می‌گیرند و ولایت ائمه (علیهم السلام) را نمی‌پذیرند؟

 

پاسخ:

برداشت و تفسیر آیه مباهله را می‌توان از دو منظر در کتب اهل سنت بررسی کرد:

یک: داستان نزول آیه مباهله در کتب اهل سنت:

خداوند متعال در سوره آل عمران آیه 61 به رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وآله و سلم می‌فرمایند: هرگاه بعد از علم و دانشی که [درباره مسیح] به تو رسیده، باز کسانی با تو به محاجه و ستیز برخیزند، به آن‌ها بگو: بیایید ما فرزندان خود را دعوت کنیم؛ شما هم فرزندان خود را. ما زنان خویش را بخوانیم، شما هم زنان خود را؛ ما نفس خود را دعوت کنیم، شما هم از نفس‌های خود؛ آنگاه مباهله کنیم و لعنت خدا را بر دروغ گویان قرار دهیم.

مفسران بزرگ اهل سنت در شأن نزول این آیه نوشته‌اند؛ پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله و سلم امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب سلام الله علیه را به‌سوی مسیحیان نجران که در نزدیکی مدینه بودند، فرستاد و آن‌ها را دعوت به اسلام کرد، بزرگان و اسقف‌های مسیحیان نجران به مدینه آمدند تا سخنان پیامبر اسلام را بشنوند و در صورت صحت به او ایمان آورند، وقتی خدمت رسول الله رسیدند؛ حضرت فرمود: خداوند در انجیل شما آمدن مرا خبر داده است پس به رسالتم ایمان آورید. ولی بزرگان به پیامبر گفتند: این مطلب در انجیل نیامده است و تو پیامبر خدا نیستی! در این زمان جبرئیل نازل شد و آیه 61 آل عمران را بر رسول خدا عرضه داشت؛ و پیامبر اسلام، مسیحیان را به مباهله فرا خواند و وقتی آن حضرت به مباهله خارج می‌شد با خود علی بن ابی‌طالب، فاطمه زهرا رضی الله عنها و از کودکان حسن و حسین رضی الله عنهما را همراه داشت؛ پیامبر اسلام دست به دعا برداشت در این هنگام خداوند ابر سیاهی را که آتش از آن می‌جست ظاهر کرد و مسیحیان نجران ترسیدند و از آن حضرت خواستند که به آن‌ها مهلت دهد تا به قبیله خویش برگشته و مردمان را به اسلام دعوت کنند که هر کس اسلام نپذیرفت به شما جزیه پرداخت کند؛ و رسول خدا با آن‌ها مصالحه کرد. (1)

بنابراین اصل داستان مباهله پیامبر اسلام با مسیحیان نجران و تسلیم شدن آن‌ها به مصالحه و پرداخت جزیه مورد قبول همه است که می‌توان به کتاب‌های ذیل اهل سنت مراجعه نمود:

کشف‌الاسرار و عده الابرار، ابوالفضل میبدی، جلد 1، صفحه 144؛ تفسیر المنیر و هبة بن مصطفی رهیلی، جلد 3، صفحه 245، تفسیر سور آبادی ابوبکر عتیق بن محمد، جلد 1، صفحه 289؛ شواهد التنزیل عبید الله بن احمد حسکانی، جلد 1، صفحه 155؛ الجامع الاحکام القرآن محمد بن احمد قرطبی، جلد 4، صفحه 103؛ الدر المنثور فی تفسیر المأثور جلال الدین سیوطی، جلد 2، صفحه 38 و دیگر کتب تفسیری در ذیل آیه 61، سوره آل عمران.

 

دو: آیه مباهله فضیلت اهل بیت پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله و سلم:

برخی از مفسران اهل سنت از کنار این مطلب به‌راحتی گذشته‌اند و تعصبات و جو حاکم بر جامعه نیز تأثیر خود را گذاشته است، چنانچه قرطبی از مفسران اهل سنت می‌نویسد: جریر به مغیره گفت: همه مردمی که قصه نجران را روایت می‌کنند، می‌گویند علی بن ابی‌طالب هم آن جا بود (از افرادی که در مباهله شرکت داشت) مغیره گفت: ولی شعبی این را نقل نکرده و سپس چنین می‌گوید: نمی‌دانم به خاطر دشمنی بنی‌امیه با علی بن ابی‌طالب این کار را کرده است یا این که در حدیث نبوده. (2)

از این مطلب روشن می‌شود که چقدر جو حاکم در پوشاندن واقعیات تاریخی مؤثر بود ولی با این همه در تفاسیر اهل سنت مطالبی در ذیل آیه مباهله نقل شد که بر فضیلت اهل بیت پیامبر اسلام تأکید دارند هر چند همانند شیعه این آیه را دلیل بر حقانیت امیر مؤمنان در جانشینی بلافصل قبول نکرده‌اند لکن خود این نقل‌ها به‌طور ضمنی بر حقانیت اهل بیت دلالت کند.

مطالبی که در تفاسیری از اهل سنت دیده شده عبارت‌اند از:

1) روشن شدن اهل بیت پیامبر بر مسلمانان:

یکی از شبهاتی که اهل سنت دارند این است که آیه تطهیر را به زنان پیامبر تفسیر می‌کنند نه اهل بیت پیامبر اسلام که ائمه هدی باشند ولی در ذیل این آیه روشن می‌شود که اهل بیت پیامبر اسلام عبارت‌اند از علی، فاطمه، حسن و حسین و ما در این نوشتار به دو نمونه اشاره می‌کنیم:

اول: در شواهد التنزیل آمده است وقتی که آیه مباهله نازل شد، پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله و سلم، علی و فاطمه و حسن و حسین را خواند و فرمود: بار پروردگارا این‌ها اهل بیت من هستند. (3)

دوم: فخر رازی و دیگران در ذیل این آیه از عایشه همسر پیامبر نقل کرده‌اند وقتی آیه مباهله نازل شد و رسول گرامی اسلام، گلیم (عبایی) بر دور علی، فاطمه، حسن و حسین پیچاند، خداوند متعال این آیه را نازل نمود: إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیرًا (4) سپس می‌نویسد این حدیثی است که اهل تفسیر و حدیث به صحت آن اتفاق نظر دارند.

 

2) آیه مباهله بیانگر فضیلت بی‌مثال اهل بیت سلام الله علیهم:

در تفسیر کشف‌الاسرار آمده است اصحاب مباهله پنج نفر بودند: مصطفی، زهرا، مرتضی، حسن و حسین، آن ساعت که برای مباهله بیرون آمدند، رسول خدا دست به دعا برداشت و عرضه داشت: خدایا! این‌ها اهل بیت من هستند. جبرئیل آمد و گفت: یا محمد و من هم از اهل بیت شما هستم؟ رسول خدا فرمود: یا جبرئیل تو هم از مایی. آن گاه جبرئیل به آسمان‌ها عروج کرد و فخر فروخت و گفت: چه کسی مثل من است، من در آسمان‌ها طاووس ملائکه‌ام و در زمین از اهل بیت محمد صلی الله علیه وآله و سلم؛(5) زمخشری و دیگران نیز آورده‌اند وقتی پیامبر اسلام با علی، فاطمه، حسن و حسین به مباهله از منزل خارج شدند، بزرگ مسیحیان گفت: ای بزرگان مسیحیت! همانا من چهره‌هایی را می‌بینم که اگر خدا بخواهد، کوهی را با دعای آن‌ها متلاشی می‌کند، پس مبادا مباهله کنید وگرنه در روی زمین تا روز قیامت کسی از شما باقی نخواهد ماند. (6)

در کتاب‌های حدیثی نیز عده‌ای از اهل سنت آیه مباهله را فضیلت بر اهل بیت و گاهی فضیلت امیر المؤمنان ـ علیه السلام ـ بر دیگران دانسته‌اند که به چند نمونه اشاره می‌شود.

1) حامد حفتی داود: آیه مباهله دلیل بر فضیلت و مقدم بودن علی بر ابوبکر و عمر است و اگر بخواهیم احادیث دال بر فضل علی بر آن دو را بیان کنیم از صد تا روایت هم بیشتر است. (7)

2) فتح الدین حنفی: بدان که اهل بیت پیامبر اسلام عبارت‌اند از علی، حسن و حسین ـ و سیده نساء العالمین فاطمه زهرا که روایات مشهور فراوانی در کتب تفسیر و حدیث بر این مطالب دلالت دارد و بالاترین دلیل، آیه تطهیر و آیه مباهله است که بزرگان حدیث از اهل سنت هم چون ترمذی، دولابی، بیهقی، احمد حنبل رئیس مذهب حنبلی اهل سنت، طبرانی و ... این‌ها را روایت کرده‌اند. (8)

باز این عالم سنی می‌نویسد: من دلایلی دارم که می‌رساند علی از بقیه انبیا، رسولان، ملائکه مقربین و همه مخلوقات خدای متعال به غیر از حضرت محمد صلی الله علیه وآله و سلم افضل است و از جمله این دلایل آیه مباهله است که خداوند علی را نفس محمد قرار داده و چون محمد افضل همه است پس علی نیز افضل از همه می‌باشد. (9)

با توجه به مطالب گفته شده برداشت اهل سنت از آیه مباهله هر چه باشد بیانگر فضیلت اهل بیت و حقانیت مولای متقیان است هر چند جو حاکم و خفقانی که بر جامعه اولیه اسلام حکم فرما بود نگذاشته است این فضیلت به اوج خود برسد ولی با این همه نتوانسته‌اند خورشید درخشان امامت و ولایت و اهل بیت عصمت و طهارت ـ علیهم‌السلام ـ را خاموش کنند و در لابه لای کتاب‌های تفسیری و حدیثی خود به این حقانیت امیر مؤمنان ـ علیه السلام ـ و اهل بیت لب به اعتراف گشوده‌اند. یُرِیدُونَ لِیُطْفِئوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْکَافِرُونَ (10) آنان می‌خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش سازند، ولی خداوند نور خود را کامل می‌کند هر چند کافران خوش نداشته باشند.


پی‌نوشت:

1) طبری، تفسیر طبری، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا ترجمه: گروهی از دانشمندان، جلد 1، صفحه 227 و رک: مفاتیح الغیب فخر رازی، جلد 3، صفحه 245
2) قرطبی، محمد، الجامع الاحکام القرآن، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا، جلد 3، صفحه 211
3) حسکانی، عبید الله، شواهد التنزیل، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا ج 1، ص 161
4) احزاب، آیه 33 و رک: رازی، فخرالدین، مفاتیح الغیب، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا، جلد 3، صفحه 247؛ و رک: زمخشری، محمود. الکشاف عن حقائق التنزیل، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا، جلد 1، صفحه 368
5) میبدی، ابوالفضل، تفسیر کشف‌الاسرار وعدة الابرار، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا، جلد 2، صفحه 151
6) الکشاف عن حقائق التنزیل، جلد 1، صفحه 368
7) حفتی، حامد، داود، نظرات فی الکتب الخالده، مصر، قاهره، مطبوعات النجاح، اول، 1399 هـ. ق، صفحه 184
8) حنفی، فتح الدین علی محمد، فلک النجاة فی الامامة و الصلاة، بی‌جا، مؤسسه دار الاسلام، دوم، 1418 هـ. ق، صفحه 34
9) همان، صفحه 184
10) صف، آیه 8

اطلاعات تکميلي

  • قالب تولید: پرسش و پاسخ
  • مخاطب: عمومی
  • قالب های محتوا: فرآوری
  • محیط انتشار: وبلاگ
  • سطح قالب: سطح ج
  • قالب انتشار: مناسب جهت انتشار در «شبکه های اجتماعی», مناسب جهت«پاسخ به شبهات»
محتوای بیشتر در این بخش: « خشونت یا حقوق قرآن و عصمت اهل بیت (ع) »

نظرات (0)

هیچ نظری در اینجا وجود ندارد

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر بعنوان یک مهمان ثبت نام یا ورود به حساب کاربری خود.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید
استفاده از مطالب این سایت در راستای ترویج دین مبین اسلام بلامانع می باشد.