مرسلون

خشم و غضب در آيات و روايات اسلامی

این مورد را ارزیابی کنید
(1 رای)

05660d6ee8aae6414b84aa7afa66eaf9_S_Copy خشم و غضب در آيات و روايات اسلامی

دعاى روز دوم ماه مبارک رمضان «اللهمّ قَرّبْني فيهِ الى مَرْضاتِک وجَنّبْني فيهِ من سَخَطِک ونَقماتِک ووفّقْني فيهِ لقراءةِ آياتِک برحْمَتِک يا أرْحَمَ الرّاحِمين (1): خدايا نزديک کن مرا در اين ماه به‌سوی خوشنودی‌ات و برکنارم دار در آن از خشم و انتقامت و توفيق ده مرا در آن براى خواندن آيات قرآن به رحمت خودت اى مهربان‌ترین مهربانان.

قال الصادق علیه‌السلام: انما فرض الله الصيام ليستوى به الغنى و الفقير: خداوند روزه را واجب كرده تا بدین‌وسیله دارا و ندار (غنى و فقير) مساوى گردند.

خشم و غضب عبارت است از حالت نفسانيه که باعث حرکت روحى حيوانى می‌شود و هرگاه شديد شد باعث حرکت شديدى می‌شود که از آن حرکت حرارتى بیش‌ازحد حاصل می‌شود و رگ‌های گردن متورم می‌شود و نور عقل خاموش می‌شود و اثر قوه عاقله را ضعيف می‌کند و بدین‌جهت موعظه و نصيحت در آدم غضبناک اثرى نمی‌بخشد؛ بلکه پند و موعظه غضبش را شديدتر می‌کند غضب از ديد اخلاق اسلامى از مهلکات و آفات خطرناک است و بسا باعث هلاکت هميشگى می‌شود.

پيامبر صلی‌الله علیه وآله وسلم فرمودند: که غضب ايمان را فاسد می‌کند چنان‌که سرکه عسل را فاسد می‌کند. (2)

 

عوامل خشم و غضب:

1) کبر و خودبينى: کسى که خودش را بزرگ و بهتر از ديگران بداند، از انتقاد و نصيحت ديگران عصبانى و غضبناک می‌شود و توان انتقادپذیری و نصيحت را ندارد؛ لذا از خود خشونت و عکس‌العمل نشان مى‏دهد که باعث بدزبانى و فحاشى، فرياد کشيدن و بی‌توجهی به ديگران می‌شود.

 

2) حب دنيا: دوست دار دنيا اگر دوستی‌اش به حدى باشد که خلاف ميلى در جهتى از زندگى برايش پيش آيد نمی‌تواند خوددارى کند و خشمگين می‌شود و در آتش خشم خود می‌سوزد.

 

نحوه برخورد با غضب و درمان آن:

1) اساسی‌ترین راه غلبه بر خشم و ستیزه‌جویی و مصون ماندن از اعمال انتقامى، جهاد با نفس و تزکيه روح است و اين امر با تقويت اراده حاصل می‌شود.

رسول اکرم صلی‌الله علیه وآله وسلم می‌فرماید: اشد کم من ملک نفسه عند الغضب؛ قوى‏ترين شما کسى است که در موقع غضب مالک نفس سرکش خود باشد.

 

2) نکته مهم ديگر در درمان غضب، مبارزه با اسباب و عوامل خشم و غضب است.

امام صادق علیه‌السلام فرمود: حواريون عيسى علیه‌السلام به آن حضرت علیه‌السلام گفتند: سخت‏ترين چيزها چيست؟ فرمود: سخت‏ترين چيزها غضب خداوند است؛ آنان گفتند: با چه چيزى خود را از غضب خدا حفظ کنيم؟ حضرت علیه‌السلام فرمود: به این‌که غضب نکنيد و بر کسى خشمگين نشويد: آنان گفتند: منشأ غضب چيست؟ فرمود: کبر و خودکامگى و کوچک شمردن مردم. (3)

 

3) توجه به آثار خشم و غضب در درمان آن مؤثر است، منشأ بسيارى از بيمارى‏هاى جسمى ازجمله سرگيجه، سردرد، تنش و پرش اعضا، لکنت زبان، بیماری‌های خون، شکسته، کاهش قدرت دفاعى بدن، ناراحتی‌های دستگاه گوارش و بی‌اشتهایی است.

ازنظر دانشمندان در خشم انواع تغييرات بيوشيمى و فيزيولوژى ديده می‌شود که به سلسله اعصاب سمپاتيک و غدد فوق کليوى مربوط است؛ اين تغييرات بدن را مهياى بحران‌هایی می‌سازد؛ (4) و بر اين اساس در روايات خشم و غضب به‌عنوان کليد بدی‌ها ذکرشده است.

پيامبر اکرم صلی‌الله علیه وآله وسلم فرمود: هنگامی‌که انسان غضب کند تمام شرور وجودش را در برمی‌گیرد. (5)

 

4) براى خاموش شدن آتش خشم بايد تغيير وضع و حالت داد.

پيامبر اکرم صلی‌الله علیه وآله وسلم می‌فرماید: اگر يکى از شما دچار خشم شد اگر ايستاده است بنشيند و اگر نشسته است بخوابد و اگر خشمش فرونشست با آب سرد وضو بگيرد يا بدن را شستشو دهد. (6)

امام باقر علیه‌السلام فرمود: اى شى‏ء أشد من الغضب؟ ان الرجل ليغضب فيقتل النفس التى حرّم اللَّه و يقذف المحصنة (7): چه چيزى از غضب سخت‌تر است؟ همانا مرد غضب می‌کند و در اثر آن مرتکب قتل نفس که خدا حرام کرده می‌شود و زن پاک‌دامن را متهم می‌سازد.


پی‌نوشت:

1) من لايحضره الفقيه، جل 2، صفحه 43، حدیث 1

2) نراقى، معراج السعاده، صفحه 177

3) وسایل الشيعه، جلد 11، صفحه 289

4) فلسفى، اخلاق، جلد 2، صفحه 312، به نقل از روانشناسى اجتماعى، جلد 1، صفحه 91

5) ميزان الحکمة، حدیث 7، صفحه 234

6) محجةالبيضاء، جلد 5، صفحه 307

7) جامع السعادات، چاپ نجف، جلد 1، صفحه ‏288؛ اصول کافى، جلد 2، صفحه 303

اطلاعات تکميلي

  • قالب تولید: مقاله اینترنتی
  • مخاطب: عمومی
  • قالب های محتوا: تولیدی
  • محیط انتشار: شبکه های پیام رسان
  • سطح قالب: سطح ب
  • قالب انتشار: مناسب جهت انتشار در «شبکه های اجتماعی»
خواندن 11 دفعه
هیچ نظری در اینجا وجود ندارد

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر بعنوان یک مهمان ثبت نام یا ورود به حساب کاربری خود.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید
استفاده از مطالب این سایت در راستای ترویج دین مبین اسلام بلامانع می باشد.