مرسلون

قساوت‌قلب و سنگ‌دلی

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
قساوت‌قلب و سنگ‌دلی قساوت‌قلب و سنگ‌دلی

خوشبختانه ما در کشوری زندگی می‌کنیم که مردمان آن دل‌رحم و مهربان هستند؛ و زمانی که مشکلی برای مسلمانی پیش می‌آید همه دست‌به‌دست هم داده و با همدلی، کمر همت می‌بندند تا مشکل را حل‌وفصل نمایند؛ از پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه وآله وسلم) روایت‌شده است که: خداوند متعال فرموده است: که نیکی را از بندگان مهربان من بطلبید و در پناه ایشان زندگانی کنید، به‌درستی که من رحمت خود را در ایشان قرار داده‌ام.

منتها نباید غافل شویم که در این میان معدود افرادی هم هستند که دست خودشان نیست و سنگدل هستند و زمانی که مشکلی یا مصیبتی گریبان گیر افراد جامعه می‌شود، اصلاً متأثر نمی‌شوند؛ مرحوم نراقی، در کتاب معراج‌السعاده درباره قساوت قلب این‌طور آورده که: قلب از منظر قرآنی، منشأ فهم و ادراک معنوی است؛ البته مراد، قلب باطنی است؛ قلب، در صورتی می‌تواند وظیفه خود را به‌درستی انجام دهد که بیمار نباشد؛ قلب باطنی، همانند قلب ظاهری ممکن است به انواع بیماری‌ها دچار شود؛ برای قلب باطنی، قساوت و سخت‌دلی، از شدیدترین نوع بیماری‌ها محسوب می‌شود.

بعضی وقت‌ها از اینکه مشکلی برای دوستان، آشنایان و بستگانمان ایجاد می‌شود متأثر نمی‌شویم و نمی‌توانیم آن‌گونه که باید، با آن‌ها احساس همدلی و همدردی کنیم و از این بابت بسیار رنج می‌بریم، هرچند خودمان می‌خواهیم تا این‌گونه نباشد، امّا نمی‌دانیم که چگونه قساوت قلبمان را از بین ببریم، برای همین ابتدا باید علت ایجاد این صفت شناسایی شود تا پس‌ازآن به دنبال علاج و درمان آن باشیم؛ چراکه منشأ این صفت رذیله، به خاطر کارهایی است که ما درگذشته انجام داده‌‌ایم؛ قساوت قلب و سنگ دلی از ظلم، اذیت کردن، به فریاد مظلومان نرسیدن و کمک نکردن به فقرا و محتاجان نشأت می‌گیرد؛ از روایت بسیار زیادی که دراین‌باره وجود دارد می‌توان به اهمیتِ دوری از اعمالی که منجر به قساوت قلب می‌شوند پی برد، مطمئناً کسی دوست ندارد که دچار این صفت رذیله شود و سعی می‌کند از آن دوری کند، منتها همان‌طور که بیان شد، اعمال و رفتارهای دیگر ما منجر به ایجاد این صفت در وجود ما می‌شود و چه‌بسا ممکن است خود متوجه وجود این صفت در اخلاقمان نباشیم؛ دو روایت که در ذیل این مطلب بیان می‌شود اشاره به این نکته‌ی مهم دارند که اعمال دیگر ما که به‌ظاهر کوچک می‌شماریم منجر به ایجاد این صفت می‌شوند و روایت سوم اشاره به این مطلب دارد که ممکن است دارنده این صفت، از وجود این صفت در ذات خودآگاه نباشد.

پیامبر اکرم (صلی‌الله علیه وآله وسلم) به حضرت علی (علیه‌السلام) فرمودند که: ای علی! سه کار قساوت قلب می‌آورد: شنیدن لهویات، دنبال شکار رفتن و به خانه‌ی حکام آمد و رفت کردن. (1)

امام علی‌(علیه‌السلام) فرموده‌اند: بدانید که بسیاری مال، مایه‌ی تباهی دین و قساوت قلب است. (2)

امام صادق (علیه‌السلام) فرموده‌اند: حضرت عیسی (علیه‌السلام) می‌گفت: در غیر ذکر خدا زیاد سخن نگویید؛ زیرا آنان که در غیر ذکر خدا زیاد سخن‌گویند، قساوت قلب دارند اما خودشان نمی‌دانند. (3)

برای علاج این مرض، راه‌های گوناگونی وجود دارد که در روایات صادره از ائمه (علیهم‌السلام) اغلب به این مضمون اشاره‌شده است که ترکِ اعمالی که منجر به قساوت قلب می‌شود بهترین راه برای درمان این بیماری است و در مرحله‌ی دوم انجام اعمالی همچون کمک به فقیران و دستگیری از مستمندان و امثال این‌ها کمک می‌کند تا دیگر به‌سوی سنگدلی نرویم.

اَوْحَى اللّهُ عَزَّوَجَلَّ اِلى مُوسى عليه‏السلام يا مُوسى لا تَفْرَحْ بِكَثْرَةِ الْمالِ وَ لا تَدَعْ ذِكْرى عَلى كُلِّ حالٍ فَاِنَّ كَثْرَةَ الْمالِ تُنْسِى الذُّنوبَ وَ اِنَّ تَرْكَ ذِكرى يُقْسِى الْقُلوبَ (4): خداى عزّوجلّ به موسى‌(عليه‏السلام) وحى كرد: اى موسى! به زيادى ثروت شاد مشو و در هيچ حالى مرا فراموش مكن، زيرا با زيادى ثروت گناهان فراموش می‌شود و از ياد بردن من قساوت قلب می‌‏آورد.

مَنْ قَلَّ طَعْمُهُ صَحَّ بَدَنُهُ وَ مَنْ كَثُرَ طَعْمُهُ سَقُمَ بَدَنُهُ وَ قَسا قَلْبُهُ (5): هر كس كم بخورد، سالم مى‌‏ماند و هر كس زياد بخورد تنش بيمار می‌‏شود و قساوت قلب پيدا مى‌‏كند.

ما جَفَّتِ الدُّموعُ إلّا لِقَسوَةِ القُلُوب وَ ما قَسَتِ القُلُوبُ إلّا لِکَثرَةِ الذُّنوبِ (6): چشم‌ها خشک نمی‌شود مگر به خاطر قساوت قلب و دل‌ها قساوت پیدا نمی‌کند مگر به سبب زیادی گناه.

قساوت قلب وصفی که اگر از کسی صادر شود این را به ذهن متبادر می‌کند که او یک شخص جانی و جنایتکار است؛ ولی قسی‌القلب شدن امری است که در مورد بسیار از ما به‌سادگی رخ‌داده و خود غافل از آنیم چراکه نحوه‌ی به وجود آمدن قساوت قلب بسیار ساده است، پس بیایید همواره مراقب اعمالِ خود باشیم تا علاوه بر درکِ لذّتِ زندگیِ شیرین در این دنیا، بتوانیم طعمِ شیرینِ بهشت را نیز بچشیم، در غیر این صورت «خسر الدنیا و الآخره» خواهیم بود.


پی‌نوشت:
1) کتاب المواعظ، ترجمه عطاردی، صفحه 33
2) الحیاه، ترجمه احمد آرام، جلد 5، صفحه 37
3) آداب و معاشرت از دیدگاه معصومان (علیهم‌السلام)، صفحه 145
4) کافی (ط-الاسلامیه) جلد 2، صفحه 479
5) نهج الفصاحه، صفحه 728، حدیث 2779
6) وسائل الشیعه، جلد 16، صفحه 45

اطلاعات تکميلي

  • قالب تولید: مقاله اینترنتی
  • مخاطب: عمومی
  • قالب های محتوا: تولیدی
  • محیط انتشار: وبلاگ
  • سطح قالب: سطح ب
  • قالب انتشار: مناسب جهت انتشار در «شبکه های اجتماعی», مناسب جهت«پاسخ به شبهات»
خواندن 607 دفعه
محتوای بیشتر در این بخش: « اصرار پیامبر اکرم (ص) و مذمت ربا »

نظرات (0)

هیچ نظری در اینجا وجود ندارد

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر بعنوان یک مهمان ثبت نام یا ورود به حساب کاربری خود.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید
استفاده از مطالب این سایت در راستای ترویج دین مبین اسلام بلامانع می باشد.