مرسلون

فلسفه روزه داری

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
فلسفه روزه داري فلسفه روزه داري

فلسفه روزه‌داری کسب تقواي الهي است «دعاى روز اول اللهمَ اجْعلْ صِيامي فيه صِيام الصّائِمينَ وقيامي فيهِ قيامَ القائِمينَ ونَبّهْني فيهِ عن نَومَةِ الغافِلينَ وهَبْ لي جُرمي فيهِ يا الهَ العالَمينَ واعْفُ عنّي يا عافياً عنِ المجْرمينَ.» خدايا قرار بده روزه مرا در آن روزه‌داران واقعى و قيام و عبادتم در آن قيام شب‌زنده‌داران و بيدارم نما در آن از خواب بی‌خبران و ببخش به من جنايتم را در اين روز اى معبود جهانيان و درگذر از من اى بخشنده جنايات کاران.» قال الباقر علیه‌السلام: بنى الاسلام على خمسة اشياء، على الصلوة و الزكاة و الحج و الصوم و الولايه. امام باقر علیه‌السلام فرمود: اسلام بر پنج چيز استوار است، بر نماز و زكات حج و روزه و ولايت (رهبرى اسلامى).(1)

 تقوا چيست؟

معمولاً چنين فرض مي‏شود که تقوا يعني «پرهيزکاري» و به‌عبارت‌دیگر تقوا يعني يک روش عملي منفي، هر چه اجتناب کاري و پرهيزکاري و کناره‌گیری بيشتر باشد تقوا کامل‌تر است. طبق اين تفسير اولاً تقوا مفهومي است که از مرحله عمل انتزاع مي‏شود، ثانیاً روشي است منفي، ثالثاً هراندازه جنبه منفي شديدتر باشد تقوا کامل‌تر است. به همين جهت متظاهران به تقوا براي اينکه کوچک‌ترین خدشه‏اي بر تقواي آن‌ها وارد نيايد از سیاه‌وسفید، تر و خشک، گرم‏ و سرد، اجتناب مي‏کنند و از هر نوع مداخله‏اي در هر نوع کاري پرهيز مي‏نمايند. شک نيست که اصل پرهيز و اجتناب يکي از اصول زندگي سالم بشر است، در زندگي سالم نفي و اثبات، سلب و ايجاب، ترک و فعل، اعراض و توجه توأم است. با نفي و سلب است که مي‏توان به اثبات و ايجاب رسيد و با ترک و اعراض مي‏توان به فعل و توجه تحقق بخشيد. براي کسب تقوا اگر نيروي روحاني تقوا در روح فردي پيدا شود ضرورتي ندارد که محيط را رها کند؛ با چنين شاخصه‌ای شخص می‌تواند بدون رها کردن محيط خود را پاک و منزه نگه دارد. نهج‌البلاغه تقوا را به‌عنوان يک نيروي معنوي و روحي که براثر ممارست‏ و تمرين پديد مي‏آيد و به‌نوبه خود آثار و لوازم و نتایجی دارد و از آن جمله پرهيز از گناه را سهل و آسان مي‏نمايد، طرح و عنوان کرده است. تقوا به معناي آن ملکه مقدس است که در روح پيدا مي‏شود و به‏ روح قوت و قدرت و نيرو مي‏دهد و نفس اماره و احساسات سرکش را رام و مطيع مي‏سازد. تقوا غير از ترس و غير از اجتناب از معاصي است. تقواي الهي سبب اجتناب از معاصي و سبب ترس از خدا مي‏شود. لازمه‏ تقوا و ضبط نفس، افزايش قدرت اراده و شخصيت معنوي و عقلي داشتن است. آن‌کس که بر مرکب چموش هوا و هوس و شهوت و حرص و طمع و جاه‏طلبي‏ سوار است و تکیه‌گاهش اين امور است زمام اختيار از دست خودش گرفته‌شده و به اين امور سپرده‌شده، ديوانه‏وار به دنبال اين امور مي‏دود، ديگر عقل و مصلحت و مال‌اندیشی در وجود او حکومتي ندارد و اما آنکه‏ تکيه‏گاهش تقوا است و بر مرکب ضبط نفس سوار است عنان اختيار در دست‏ خودش است و به هر طرف که بخواهد در کمال سهولت فرمان مي‏دهد و حرکت‏ مي‏کند. «تقوا در دنياي امروز براي انسان به‌منزله يک‏ حصار و بارو و به‌منزله يک سپر است و در فرداي آخرت راه بهشت است» (2)

درواقع تقوا پناهگاهي بلند و مستحکم است که دشمن‏ قادر نيست در آن نفوذ کند؛ تقوا نیرویی است روحي، نیرویی‏ مقدس و متعالي که منشأ کشش‌ها و گريزها می‌شود، کشش به‌سوی ارزش‌های‏ معنوي و فوق حيواني و گريز از پستی‌ها و آلودگی‌های مادي. اميرالمؤمنين مي‏فرمايد: «اشجع الناس من غلب هواه»؛ «از همه‏ مردم شجاع‌تر کسي است که بر هواي نفسش غالب باشد»؛ پس روح تقوا همان خود نگهداري است؛ و کلام آخر اينکه تقوا يعني اينکه انسان بتواند بر نفس خود در حدي مسلط باشد که به‌واسطه آن بتواند بر ترس‏، بخل، حسد، خشم، طمع و حرص خود مسلط شود. اين تقواي واقعي است.تقوي و ترس از خدا بهترين توشه آخرت است.(3) • تقوا ظاهرش شرافت دنيا و باطنش شرافت آخرت است.(4) • اگر دوست داري تو نيز از حزب خداوند که پيروزند باشي از خداوند سبحان بترس و تمام‌کارهایت را به‌خوبی انجام بده زيرا خداوند باکسانی است که تقوي داشته باشند و اعمال نیک‌انجام دهند.(5) • دو صفت‌اند که خداوند سبحان اعمال (بندگان) را قبول نمی‌کند مگر به وجود آن دو که عبارت‌اند از تقوي و اخلاص (6) • اگر آسمان‌ها و زمین‌بر بنده‌ای تنگ گيرند سپس آن بنده از خداوند بترسد و تقوی‌پیشه گيرد يقيناً خداوند براي چنين بنده‌ای از ميان تمام گرفتاری‌های آسماني و زميني راه خروجي قرار دهد و او را از چائی که به گمانش نرسد روزي رساند. (7) • سرور اهل بهشت پرهیزکارانید.(8) يکي از کليدهاي بهشت تقوي و پرهيزکاري است که ازجمله آيه 63 سوره مريم بعد از اشاره به باغ‌های جاويدان بهشت و بخشي از نعمت‌های آن می‌فرماید»: اين همان بهشتي است که ما به ارث به بندگان پرهيزکار خود بخشيديم. همچنين بنا بر آيه 13 سوره حجرات می‌دانیم در نظام ارزشي اسلام، تقوي موقعيت بسيار والايي دارد. در آيات فراواني از قرآن مجيد، تقوي در حقيقت به‌عنوان کليد بهشت شناخته‌شده و می‌دانیم تقوي به معني خویشتن‌داری و پرهيز از گناهان و هرگونه تخلف در برابر فرمان خدا و حق و عدالت است. يا به تعبير ديگر آن حالت خداترسي باطني و کنترل دروني است که انسان را از هرگونه آلودگي بازمی‌دارد، يعني چنان مفهوم جامعي دارد که انجام همه وظايف الهي اخلاقي انساني را فرامی‌گیرد.


پی نوشت:

1)فروع كافى، ج 4 ص 62

2)نهج‌البلاغه، خطبه 189 

3)غررالحکم، صفحه 32

4)غررالحکم، صفحه 51

5)غررالحکم، صفحه 85

6)غررالحکم، صفحه 204

7)غررالحکم، صفحه 262

8)غررالحکم، صفحه 192

اطلاعات تکميلي

  • قالب تولید: مقاله اینترنتی
  • مخاطب: عمومی
  • قالب های محتوا: بازنشر
  • محیط انتشار: شبکه های پیام رسان
  • سطح قالب: سطح ب
  • قالب انتشار: مناسب جهت انتشار در «شبکه های اجتماعی»
خواندن 419 دفعه
هیچ نظری در اینجا وجود ندارد

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر بعنوان یک مهمان ثبت نام یا ورود به حساب کاربری خود.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید
استفاده از مطالب این سایت در راستای ترویج دین مبین اسلام بلامانع می باشد.