چشم‌های با بصیرت

نوشته‌شده توسط

هر انسان در زندگی روزمره خود ممکن است عباراتی را به کار ببرد یا بشنود که مضمون آن بر اساس حدیث و یا آیه‌ای است. عبارت «تا به چشم خودت نبینی باور نکن» و سخنانی از این قبیل؛ از آن جمله است. این عبارت در مواقعی بکار می‌رود که انسان به دیگری می‌فهماند که؛ به شنیده‌ها اکتفا نکن، باید با چشم خودت، آن را ببینی. در حدیثی از امام حسن مجتبی (علیه‌السلام) دراین‌باره می‌خوانیم: «بَینَ الْحَقِّ وَ الْباطِلِ أَرْبَعُ أَصابِعَ، ما رَأَیتَ بِعَینَیكَ فَهُوَ الْحَقُّ وَ قَدْ تَسْمَعُ بِأُذُنَیكَ باطِلاً كَثیرًا؛ بین حقّ و باطل به‌اندازه چهار انگشت فاصله است، آنچه با چشمت ببینى حقّ است و چه‌بسا با گوش خود سخن باطل بسیارى را بشنوى.»(1) از این حدیث فوق، حق بودن چشم، به‌صورت صد درصد برداشت نمی‌شود؛ بلکه این نکته کلی را می‌آموزد که خطاپذیری چشم از گوش، کمتر است و اگر این خطاپذیری کمترِ چشم، با دستورات خدای بزرگ عجین شود، می‌توان گفت که انسان در مسیر حق‌گرایی قرارگرفته است؛ وگرنه این‌چنین نخواهد بود؛ مثلا کسی که از دیگران بد می‌گوید و آن را مستند به سخنان دیگران می‌کند؛ در این حال به او می‌گویند که تو از کجا مطمئنی این حرف‌ها صحت دارد؟ تا خودت ندیدی، نگو؛ حالا اگر کسی ادعا کند که من با چشم خودم دیده‌ام که دیگری این عیب‌ها را دارد و از این قبیل سخنان، آیا اجازه دارد که مثلا از او غیبت کند؟ مسلماً نه بنابراین باید چشم، خدایی ببیند.

چشم‌های با بصیرت، در مسیر حق:
شکی نیست که چشمی که واقعیت‌ها را ببیند، ولی بصیرت نداشته باشد، راه به‌جایی نخواهد برد. «وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْظُرُ إِلَيْكَ أَ فَأَنْتَ تَهْدِي الْعُمْيَ وَ لَوْ كانُوا لا يُبْصِرُون‏؛ و گروهى از آنان تو را می‌نگرند [ولى گويا از درك معجزاتت، از فهم آيات قرآن، سلامت اخلاق و كردارت با چشم دل ناتوان‌اند]. آيا تو می‌توانی نابينايان را گرچه از روى بصيرت و بينش نبينند، هدايت كنى؟»(2) پیام این آیه برای همه ما پیروان پیامبر اسلام و اهل‌بیت، این است که؛ بصیرت، ارزشمندتر از دیدن است. چه‌بسا کسانی که اوصاف ظاهری پیامبر و اهل‌بیت را به‌طور دقیق ضبط می‌کردند، اما چون بصیرت و معرفت کافی نداشتند؛ قرآن، آن‌ها را نابینا معرفی می‌کند. خدا نکند که ما با چشمان خود قرآن را بخوانیم و ورق بزنیم، اما خدای‌ناکرده بصیرت کافی نداشته باشیم. خدا نکند که با چشمان خود شاهد مرگ مردمان باشیم، اما تأثیری نپذیریم.

سخن آخر:
امام حسن مجتبی (علیه‌السلام) می‌فرماید که آنچه را به چشم خود ببینی، حق است. البته دیدن با چشم، باید ناحق نباشد و دیگر آنکه دیدن با چشم، بصیرت و معرفت را نیز برای انسان به ارمغان آورد.


پی‌نوشت‌:
1) تحف العقول، ص 229
2) آیه 43، یونس

 

نظرات (0)

هیچ نظری در اینجا وجود ندارد

نظر خود را اضافه کنید.

  1. ارسال نظر بعنوان یک مهمان ثبت نام یا ورود به حساب کاربری خود.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید