مرسلون

فلسفه‌ی نام‌گذاری تاسوعا و عاشورا

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
فلسفه نام‌گذاری تاسوعا و عاشورا فلسفه نام‌گذاری تاسوعا و عاشورا

پرسش:
تاسوعا و عاشورا به چه معنا است و آیا قبل از شهادت امام حسین (علیه‌السلام) تاسوعا و عاشورا وجود داشت؟
پاسخ:
عاشورا از ریشه عشر به معنای ده و دهم و تاسوعا از ریشه تسع به معنای نه و نهم است.
این لفظ فقط بر نهمین و دهمین روز محرم اطلاق شده است.
به لحاظ آنکه حوادث مهم کربلا در روز نهم و دهم ماه محرم‌الحرام اتفاق افتاد، این دو روز را برجسته‌تر نموده و به نام تاسوعا و عاشورا یعنی روز نهم و دهم محرم‌الحرام در فرهنگ مسلمانان به‌ویژه شیعیان از جایگاه خاصی بهره‌مند شد.
ابن اثیر در کتاب «نهایه» می‌گوید: «عاشورا یک اسم اسلامی است». (1)
همین مطلب را طریحی در «مجمع البحرین» گفته است. (2)
البته پیش از واقعه کربلا، هم پیامبر اسلام (صلی‌الله علیه وآله و سلم) و هم حضرت علی (علیه‌السلام) شهادت امام حسین (علیه‌السلام) را در کربلا پیشگویی کرده بودند. امام حسین (علیه‌السلام) نیز شهادت خود را پیشگویی کرده، به برخی از پیامبران پیشین نیز شهادت آن حضرت وحی‌شده بود. (3).
پس‌ازآنکه حضرت امام در کربلا به شهادت رسید، روز عاشورا میان مردم به‌روز حزن و اندوه شناخته شد و شیعیان علی (ع) آن روز را روز عزا و عزاداری قراردادند. ازاین‌رو به نام عاشورای حسینی شهرت یافت.
امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: و أمّا یوم عاشورا فیوم أصیب فیه الحسین (علیه‌السلام) صریعاً بین أصحابه و أصحابه حوله صرعی عراة؛ (4) عاشورا روزی است که حسین (علیه‌السلام) میان یارانش کشته شد و بر زمین افتاد. یاران او نیز پیرامون او به خاک افتاده و عریان بودند.
روز نهم محرّم، تاسوعای سال 61 هجری امام حسین ویارانش در محاصره نیروهای دشمن بودند. در این روز دشمن آب را به روی اهل‌بیت امام حسین (علیه‌السلام) و یاران او بسته بود.
این روز به دلیل اینکه بر اهل‌بیت سخت گذشت و شاید یکی از روزهای بسیار سخت و مصیبت‌بار برای خاندان پیامبر بود، به‌عنوان تاسوعای حسینی، موردتوجه شیعیان قرار گرفت.
امام صادق (علیه‌السلام) فرمود: «تاسوعا روزی است که حسین (علیه‌السلام) و اصحاب او در کربلا محاصره شدند و سپاه شامیان بر ضد آنان گرد آمد. ابن زیاد و عمر سعد از فراهم آمدن آن‌همه سوار خوشحال شدند و آن روز، حسین (علیه‌السلام) ویارانش را ناتوان شمردند و یقین کردند دیگر برای او یاوری نخواهد آمد و عراقیان او را پشتیبانی نخواهند کرد». (5)
در مقابل شیعیان، بنی‌امیه و پیروانشان روز عاشورا را روز جشن و سرور قراردادند. به‌تدریج دشمنان درباره عاشورا احادیثی ساختند تا آن روز را بافضیلت نشان بدهند، درحالی‌که آن روز، روز غم و اندوه و مصیبت است. روزی است که بهترین انسان را کشتند، جگر رسول خدا را پاره کردند و زنان و کودکان پیامبر را به اسارت بردند، آیا این روز می‌تواند روز مبارکی باشد؟!
امام صادق (علیه‌السلام) در همین‌ باره می‌فرماید: بنی‌امیه و همراهان آنان از شامیان، نذر کردند که اگر امام حسین کشته شد و به سپاهیان (بنی‌امیه) آسیبی نرسید و حکومت در خاندان ابی سفیان تثبیت شد، روز عاشورا را‌ عید قرار دهند و به شکرانه پیروزی خود، روزه‌بگیرند. این عمل، به صورت روش و سنتی میان مردم تاکنون ادامه دارد که ریشه آن از خاندان ابوسفیان است. در این روز، مردم روزه می‌گیرند و با شادی، با خویشان و بستگان خود،‌رفتار می‌کنند. (6) ازاین‌رو در زیارت عاشورا آمده است:
«اللّهم ان هذا یوم تبرّکت به بنو امیّة وابن آکلة الاکباد». (7)
ازجمله روایتی که در متون روایی و تاریخی راه‌یافته آن است که گفته‌اند: علت نام‌گذاری روز دهم محرّم به عاشورا آن است که ده نفر از پیامبران به ده کرامت در این روز مورد گرامیداشت الهى قرارگرفته‌اند. (8)، درحالی‌که این سخن صحیح نیست. ابن درید می‌گوید: «عاشورا یک اسم اسلامی» است و در دوره جاهلیت به این نام معروف نبود. (9)
شیخ عباس قمی با اشاره به همین حدیث به نقل از نویسنده «شفاء الصدور» می‌گوید: بنی‌امیه روز عاشورا را مبارک می‌دانستند. در این روز برای خود خرید می‌کردند و خرید را در آن روز سنّت کرده بودند. آنان در این روز مراسم عید بر پا می‌کردند، آن روز را روزه می‌گرفتند و در آن روز طلب حوائج را مستحب می‌دانستند، برای همین درباره روز عاشورا فضایل و مناقبی ساخته‏اند و حتی دعایی هم درباره آن درست کرده‏اند که اولش این است: «یا قابل توبة آدم یوم عاشورا، یا رافع ادریس الی السماء یوم عاشورا، یا مسکّن السفینة یوم عاشورا یا غیاث ابراهیم من النار یوم عاشورا». این‌ها را ساخته‏اند تا امر مشتبه شود. آنان در سخنرانی‌های خود میگویند: هر نبی وسیله و شرفی دارد و در روز عاشورا این شرف زیاد می‌شود، مانند خاموش کردن آتش نمرود برای ابراهیم، قرار گرفتن سفینه نوح کوه جودی، غرق ساختن فرعون در دریا و نجات حضرت موسی از دست فرعون، نجات حضرت عیسی از دست یهودیان.
شیخ عباس قمی در ادامه می‌گوید: شیخ صدوق از میثم تمار نقل کرده امت پیامبر، فرزند پیامبر را می‌کشند و روز عاشورا که فرزند پیامبر را کشته‏اند، روز مبارک قرار می‌دهند! راوی می‌گوید: به میثم گفتم: چگونه آن روز را روز مبارک قرار می‌دهند؟ گفت: آنان در فضیلت آن حدیث جعل می‌کنند و میگویند: روز عاشورا روزی است که خداوند توبه آدم را پذیرفته بااینکه توبه آدم در ذی‌حجه پذیرفته‌شده است. آنان میگویند: در عاشورا، یونس از شکم ماهی نجات‌یافته، درحالی‌که در ذی‌قعده از شکم ماهی نجات‌یافته است. میگویند: روز عاشورا روزی است که کشتی نوح کنار کوه جودی قرار گرفت درحالی‌که روز هیجده‌ام ذی‌حجه قرار گرفت. آنان میگویند: روز عاشورا دریا برای موسی شکافته شد درحالی‌که در ربیع‌الاول شکافته شده بود (10).
حضرت امام رضا (علیه‌السلام) می‌فرماید: کسی که در روز عاشورا از انجام کارهای موردنیاز خویش پرهیز نماید، خداوند، حوائج دنیا و آخرت او را برآورده کند و کسی که روز عاشورا را، روز حزن و اندوه و مصیبت و گریه خود قرار دهد، خداوند روز قیامت را، روز شادی و سرور او گرداند و چشمش با دیدن ما در بهشت، روشن گردد. (11)


پی‌نوشت‌ها:
1- ابن اثیر، النهایه فی غریب الحدیث، ج 3، ص 240
2- طریحی، مجمع البحرین، ماده عشر، ج 3، ص 186
3- بحارالانوار، ج 44، ص 223 و ص 250.
4- کافی، ج 4، ص 147؛ بحار، ج 45، ص 95.
5 – سفینه البحار، ج 1، ص 312 (ماده تسع).
6- بحارالانوار، ج 45، ص 95 – 96.
7- همان، ج 98، ص 295.
8- حیاة الامام الحسین، ج 3، ‌ص 179.
9- الصحیح من سیرة النبی، ج 4، ص 306.
10- مفاتیح‌الجنان، ص 476، اعمال روز عاشورا.
11. سید بن طاووس، اقبال الاعمال، ص 578، اعمال روز عاشورا.

 

اطلاعات تکميلي

  • قالب تولید: پرسش و پاسخ
  • مخاطب: عمومی
  • قالب های محتوا: بازنشر
  • محیط انتشار: شبکه های اجتماعی
  • سطح قالب: سطح ب
  • قالب انتشار: مناسب جهت انتشار در «شبکه های اجتماعی», مناسب جهت«پاسخ به شبهات»
خواندن 525 دفعه
محتوای بیشتر در این بخش: « اشک مؤمنین هیئت سکولار نداریم »

نظرات (0)

هیچ نظری در اینجا وجود ندارد

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر بعنوان یک مهمان ثبت نام یا ورود به حساب کاربری خود.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید
استفاده از مطالب این سایت در راستای ترویج دین مبین اسلام بلامانع می باشد.