مرسلون

روش‌های پرداخت حق‌الناس

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
روش‌های پرداخت حق‌الناس روش‌های پرداخت حق‌الناس

یکی از چیزهایی که معروف در بین ما مسلمانان و به آن خیلی توجه می‌کنیم حق‌الناس هست که معروف هست هر گناهی از ما صادر بشود با توبه قابل‌بخشش هست الا حق‌الناس که تنها راه آن راضی کردن شخصی است که حقش را ضایع کرده‌ایم.

رعایت حق‌الناس آن‌قدر مهم هست که در صحرای کربلا قبل از جنگ و درگیری، آقا اباعبدالله الحسین (علیه‌السلام) خطاب به یارانش فرمود: هرکس حق‌الناسی به گردنش هست در بین ما نماند.

و درجایی دیگر روایتی هست که با اولین قطره خون که از شهید بر روی زمین می‌ریزد تمام گناهان او بخشیده می‌شود الا حق‌الناس.

البته خیلی‌ها سعی می‌کنیم که حق‌وحقوق دیگران را رعایت کنیم ولی آیا در مورد حق‌الناس‌های جدید دقت کرده‌ایم مثلا شخصی که راننده هست اگر کرایه‌ای بیش‌ازاندازه و قانون بگیرد و یا باقی‌مانده پول مسافر را هرچند اندک پس ندهد و یا او را راضی نکند حق‌الناس هست و یا نانوا  و مغازه‌دار و هر کس به شکلی که با مردم در ارتباط هست حتی اگر مبلغ ناچیزی باشد باید صاحبش را راضی کند.

انواع و اقسام دزدی‌ها و رشوه‌ها و یا دستمزد بیشتر از حق کارگر و ... که گرفته می‌شود نمونه‌ای از حق‌الناس هست.

اگر اندکی فکر کنیم و به اطرافمان دقت کنیم متوجه انواع و اقسام حق‌الناس  خواهیم شد.
اگر حق‌الناس در مورد مسائل آبرو و غیبت کردن و غیر پولی هست باید صاحب حق را به هر شکل شرعی راضی کند و اگر به آن شخص دسترسی ندارد می‌تواند برای آن شخص از خداوند طلب رحمت و بخشش و استغفار کند، امید است که خداوند آن شخص را راضی کند.

ولی اگر حق‌الناس در مسائل مالی باشد به طریقه‌های زیر عمل کند و صاحب حق را راضی کند.
                 

حق مالی که بر عهدۀ شخص است بر دو قسم است:

یکی آنکه مورد حق‌الناس، عین مال موجود نزد او است؛ مثلا یقین دارد که نصف دارائی‌اش مال فلان شخص است یا معادل صد تومان از فلان دارائی‌اش متعلق به فلان کس است که باید به صاحبش برگرداند.

قسم دوم این است که حق دیگری بر ذمه‌اش باشد نه در عین مالش، مانند قرضی که گرفته و مصرف کرده و ذمه‌اش مشغول طلبکار است و مانند انواع ضمان‌ها و نفقات واجب.

قسم اول چهار صورت دارد:

مقدار مال و صاحبش معلوم است

١-مقدار حق و صاحب حق هر دو معلوم و مشخص باشد به اینکه می داند فلان مقدار از مالش متعلق به فلان شخص است در این صورت واجب است آن مقدار را تسلیم صاحبش کند و چنانچه مرده باشد به ورثه‌اش مطابق قانون ارث بپردازد.

مقدار مال معلوم و مالک مجهول

٢-مقدار حق‌الناس معلوم است لیکن صاحب حق معین نباشد بلکه مشکوک است. درصورتی‌که مشکوک  بین چند نفر مشخص باشد، مثلا می داند فلان مقدار از مالش مال یکی از سه یا پنج نفر مشخصی است، پس احتیاط آن است که تمام آن‌ها را از خودش راضی کند به هر جوری که بشود و درصورتی‌که راضی کردن آن‌ها میسر نشد، در این مورد سه قول است، یکی آنکه به‌توسط قرعه یکی از آن‌ها تعیین شود و آن مال را به او تسلیم کند، دیگر آنکه آن مال را به‌طور تساوی بین ایشان قسمت کند. سوم آنکه در حکم مجهول‌المالک است که باید به اذن حاکم شرع (بنابر احتیاط) صدقه داده شود ٢؛ و درصورتی‌که مردد بین افراد غیر معلوم باشد مثل‌اینکه افراد موردشک صد نفر یا بیشتر است (در مورد یک حق‌الناس) یا اینکه اصلا صاحب حق را نمی‌شناسد. پس آن مال در حکم مجهول‌المالک است که باید بنابر احتیاط به اذن حاکم شرع صدقه داده شود.

مال مجهول و مالک معلوم

٣-مقدار حق معلوم نیست ولی صاحبش معین است؛ یعنی می داند مقداری از دارائی‌اش متعلق به فلان شخص است ولی نمی‌داند ثلث مال یا نصفش متعلق به او است در این صورت واجب است طرف کمتر که یقینی است، یعنی ثلث دارائی‌اش را به آن شخص بدهد و احتیاط آن است که نسبت به مقدار زائد، او را راضی و مصالحه نماید.

مقدار مال و مالک هر دو مجهول

۴-مقدار حق و صاحب آن هر دو مجهول باشد. بااینکه اجمالاً یقین دارد مقداری از دارائی‌اش که موجود است حرام و مال مردم است. ولی نه مقدار حرامش را می داند و نه صاحبان آن را حتی در تعداد افراد کم در این صورت واجب است خمس (یک‌پنجم) تمام دارائی خود را به اهل خمس بپردازد، آنگاه تمام مالش حلال می‌شود و مسائلش به کتاب خمس از رساله‌های عملیه مراجع تقلید مراجعه شود.

قسم دوم یعنی حق کسی در ذمه شخص است نه مال، آن‌هم دارای چهار صورت است:

حق غیر بر ذمه شخص

١-مقدار حق و صاحبش هر دو معلوم باشد. شکی نیست که واجب است آن مقدار را در وجه صاحب حق بپردازد.

٢-مقدار ذمه‌اش معلوم است لیکن صاحب آن معین نیست. پس اگر بین چند نفر مشخص، مردد باشد باید آن‌ها را ازخودراضی کند به تفصیلی که در قسم اول گذشت و اگر بین افراد زیادی که غیر مشخص است مردد باشد یا اینکه اصلا طلبکار را نشناسد باید آن مبلغی که در ذمه‌اش هست به حاکم شرع بدهد یا به اذن او به‌قصد صاحب واقعی آن صدقه دهد.

٣-مقدار ذمه مجهول لیکن طلبکار معین است. پس باید کمترین مقدار آن را که یقین دارد به آن شخص بدهد و نسبت به زیادتر با او مصالحه نماید.

۴-مقدار ذمه و صاحب آن هر دو مجهول باشد. در این صورت با حاکم شرع به مبلغی که حد وسط بین کمتر و بیشتر باشد صلح کرده و آن مبلغ را از طرف صاحب واقعی آن صدقه دهد.


پی نوشت:

1)مستدرک الوسائل کتاب جهاد باب ٧٨ صفحه ٣۴٣.
2)کسانی که این مسئله مورداحتیاجشان است باید از مرجع تقلید خود کسب تکلیف نمایند.

 

اطلاعات تکميلي

  • قالب تولید: مقاله اینترنتی
  • مخاطب: عمومی
  • قالب های محتوا: تولیدی
  • محیط انتشار: وبلاگ
  • سطح قالب: سطح ب
  • قالب انتشار: مناسب جهت انتشار در «شبکه های اجتماعی», مناسب جهت«پاسخ به شبهات»
خواندن 3664 دفعه

آخرین‌ها از اردشیر شجاعی نژاد

هیچ نظری در اینجا وجود ندارد

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر بعنوان یک مهمان ثبت نام یا ورود به حساب کاربری خود.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید
استفاده از مطالب این سایت در راستای ترویج دین مبین اسلام بلامانع می باشد.