نواب حضرتی

نواب حضرتی

یکشنبه, 08 دی 1398 16:23

نقش زیبایی در ملاک ازدواج

يكی از ملاک‌های انتخاب همسر، كفو بودن و سنخيت دو نفر با یکدیگر است، گاهی برخی از جوانان صرفاً به جهت زيبايي ظاهری يا موقعيت اجتماعي يك نفر، حاضر به ازدواج با او می‌شوند و همين انتخاب غلط است كه نهایتاً منجر به طلاق خواهد شد.

قرآن كريم يك معيار مناسب براي انتخاب همسر بيان فرموده است: الْخَبيثاتُ لِلْخَبيثينَ‏ وَ الْخَبيثُونَ لِلْخَبيثاتِ وَ الطَّيِّباتُ لِلطَّيِّبينَ وَ الطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّباتِ (1): زنان ناپاك از آن مردان ناپاک‌اند و مردان ناپاك نيز به زنان ناپاك تعلّق دارند؛ وزنان پاك از آن مردان پاك و مردان پاك از آن زنان پاک‌اند.

تفسير نمونه می‌گوید: خبيثات و خبيثون اشاره به زنان و مردان آلوده‌دامان است، به‌عکس طيبات و طيبون كه به زنان و مردان پاک‌دامن اشاره مى‏ كند. (2)

 

سؤال: آيا منظور از خبيث و طيب بودن، جنبه‏هاى عفت و ناموسى است، يا هرگونه ناپاكى فكرى و عملى و زبانى را شامل مى‏ شود؟

 

تفسير نمونه می‌گوید: با استفاده از روايات فهميده می‌شود كه اين دستور هم شامل پاكي ناموسي می‌شود و هم پاكي فكري و عملي و زبانی. (3)

به‌قول‌معروف:

كبوتر با كبوتر، باز با باز ...... كند هم‌جنس با هم‌جنس پرواز


پی‌نوشت:
1) نور، آیه 26
2) تفسير نمونه، جلد ‏14، صفحه 422 
3) همان

یکشنبه, 08 دی 1398 17:20

پدرسالاری، هميشگی نيست

قرآن كريم نسبت به احترام و حفظ جايگاه والدين، نگاه ویژه‌ای دارد و دستور می‌دهد در تمام شرايط به آن‌ها بايد احترام گذاشت، حتی زمانی که آن‌ها كافر باشند فرزندان حق بی‌احترامی به آنان را ندارند؛ اما در مسئله اطاعت امر والدين می‌فرماید: وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حُسْناً وَ إِنْ جاهَداكَ لِتُشْرِكَ بي‏ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما (1): ما به انسان توصيه كرديم كه به پدر و مادرش نيكى كند و اگر آن دو مشرك باشند و تلاش كنند كه براى من همتايى قائل شوى كه به آن علم ندارى، از آن‌ها پيروى مكن.

يعنی اطاعت از دستورات پدر و مادر واجب است و اين قانون تنها در يك مورد استثناء دارد، وقتی‌که آن‌ها سعي داشته باشند فرزندشان را مشرك سازند و دستورشان خلاف دستورات الهي باشد، تنها در اين صورت فرزندان اجازه دارند از والدين خود اطاعت نكنند.

آیت‌الله مكارم می‌فرماید: مخصوصاً تعبير به انسان در اينجا جلب‌توجه مى ‏كند؛ چرا که اين قانون مخصوص به مؤمنان نيست؛ بلكه هر كس شايسته نام انسان است بايد در برابر پدر و مادر حق‏شناس باشد و احترام و تكريم و نيكى به آن‌ها را در تمام عمر فراموش نكند، هرچند با اين اعمال هرگز نمى‏تواند دين خود را به آن‌ها ادا كند. (2)


پی‌نوشت:

1) عنكبوت، آیه 8

2) تفسير نمونه، جلد ‏16، صفحه 216

سه شنبه, 13 اسفند 1398 08:25

توصیه‌ای برای فرزند دار شدن

متأسفانه به دليل مواد غذايی ناسالم و گناهان و مفاسد رايج در جوامع بشری (كه دامن‌گیر همه شده است)، برخی از زوج‌های جوان، از نعمت داشتن فرزند، محروم هستند؛ ساده‌ترین راه‌حلی كه اهل‌بیت عليهم‌السلام توصيه می‌کنند و هيچ هزینه‌ای هم برای جوانان ندارد «دعا» است.

امام سجاد عليه‌السلام فرمود: براى درخواست فرزند از خداوند اين دعا را بخوان: ربّ لا تَذَرنی فَرداً و أنتَ خيرَ الوارثين وَ اجْعلْ لِی مِن لَدُنك وليّا يَرِثُنی في حياتی و يستغفرْ لی بعد موتی و اجْعله لی خَلقا سويّا و لا تَجعلْ للشّيطان فيه نصيباً اللّهمّ إنّی أسْتَغفِركَ و اتوبُ إليك إنّك أنت الغفور الرّحيم (1): بار الها! مرا تنها مگذار و تو بهترين وارثانى؛ پروردگارا مرا فرزند از جانب خود عطا فرما تا در حيات من ولی من باشد و پس از مرگم برايم آمرزش طلبد و خداوندا او را ازهرجهت كامل و سالم گردان و شيطان را در انعقاد نطفه‌اش دخالتى مده؛ بار الها! من از تو پوزش می‌طلبم و به‌سوی تو بازمی‌گردم چراکه تو خود آمرزنده و مهربانى.

هفتاد بار اين دعا را تكرار كن زيرا هر كس آن را بسيار بخواند هر چه از مال و فرزند و خير دنيا و آخرت از خداوند طلب كند خداى تعالى وى را نصيب گرداند، چون خود خدا در قرآن می‌فرماید: اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهاراً (2): از خداوندتان آمرزش طلبيد؛ زيرا كه او توبه پذير است و باران پی‌درپی براى شما می‌فرستد و شمارا به مال و فرزند ياری خواهد كرد و شما را بوستان‌ها و آب‌های جاری خواهد داد. (3)

راه‌حل دوم:

يكی از ياران امام باقر عليه‌السلام از نداشتن فرزند به ايشان شكايت كرد؛ امام فرمود: روزی صد مرتبه به درگاه خدا استغفارکن؛ زيرا خداوند فرموده: از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد كه او بسيار آمرزنده است‏ و شما را با اموال و فرزندان فراوان كمك كند. (4)


پی‌نوشت:
1) من لا يحضره الفقيه، جلد 3، صفحه 474، شناسه حدیث: 102622، الجزء الثالث، كِتَابُ اَلنِّكَاحِ، بَابُ اَلدُّعَاءِ فِي طَلَبِ اَلْوَلَدِ
2) نوح، آیه 10- 12
3) من لا يحضره الفقيه، ترجمه غفارى، جلد ‏5، صفحه 146
4) الوافی، جلد ‏23، صفحه 130

سه شنبه, 13 اسفند 1398 13:29

روش رشد شخصيتی فرزند

روش برخورد با فرزند، در شکل‌گیری شخصيت و جهان‌بینی او بسيار مؤثر است؛ اگر پدر و مادر قصد دارند كاری را انجام دهند كه مربوط به فرزندشان است، اسلام دستور می‌دهد كه حتماً با فرزند بايد مشورت شود حتی اگر آن كار ظاهراً به نفع او نباشد.

حضرت ابراهيم عليه‌السلام وقتی از سوی خداوند مأمور به قربانی كردن اسماعيلش می‌شود در اين كار با فرزند سیزده‌ساله خود مشورت می‌کند و نظر او را جويا می‌شود؛ با اینکه ابراهيم عليه‌السلام پيامبر الهی است و آن كار هم يك فرمان الهی بود؛ اما ترجيح می‌دهد ادب را رعايت كند و شخصيت فرزندش را رشد دهد: فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قالَ يا بُنَیَّ إِنِّس أَرى‏ فِی الْمَنامِ أَنِّی أَذْبَحُكَ‏ فَانْظُرْ ماذا تَرى‏ قالَ يا أَبَتِ افْعَلْ ما تُؤْمَرُ (1): و هنگامی‌که اسماعيل به حد كار و كوشش با او رسيد، ابراهيم گفت: پسر عزيزم! من در خواب مى‏بينم كه من تو را ذبح می‌کنم، نظر تو چيست‏؟ اسماعيل گفت: اى پدر! آنچه مأموريت دارى انجام بده.

نتيجه اين كار با ارزش ابراهيم عليه‌السلام هم پاسخ عالمانه و عاقلانه فرزند سیزده‌ساله‌اش می‌شود كه نه‌تنها مانع اجرای فرمان الهی نمی‌شود؛ بلكه با همراهي پدر، او را در اجرای اين دستور، تشويق می‌کند.


پی‌نوشت:
1) صافات، آیه 102

سه شنبه, 20 اسفند 1398 12:37

بانوان و همسر

هدف اصلی از ازدواج، رسيدن به آرامش جسمى و روانى است؛‏ و در اعطای اين آرامش هم هر دو نفر نقش دارند و از ظاهر آيه برمی‌آید كه نقش زن در آرمش بخشی بيشتر است؛ خداوند در الفاظی زيبا می‌فرماید: وَ مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْواجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْها وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً إِنَّ فی ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ (1): و از نشانه‌های او اينكه همسرانى از جنس خودتان براى شما آفريد تا در كنار آنان آرامش يابيد و در ميانتان مودّت و رحمت قرارداد؛ در اين نشانه‌هایی است براى گروهى كه تفكّر می‌کنند. (1)

مودت به معناى محبتى است كه اثرش در مقام عمل ظاهر شود، پس تنها دوست داشتن و محبت قلبی برای ايجاد آرامش كفايت نمی‌کند؛ بلكه اين محبت و مودت بايد در رفتار و گفتار هم ظاهر شود.

با اینکه ارتباط انسان با پدر و مادر و برادرش ارتباط «نسبى» است و از ریشه‌های عميق خويشاوندى مايه می‌گیرد و پيوند دو همسر يك پيوند قراردادی و قانونى است؛ اما بسيار می‌شود كه محبت ناشى از آن حتى از علاقه خويشاوندى بيشتر می‌شود و اين در حقيقت همان چيزى است كه‏ درآیات فوق با جمله‏ «وَ جَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَ رَحْمَةً» به آن اشاره‌شده است. (2)

پيامبر گرامى اسلام صلی‌الله علیه وآله وسلم بعد از جنگ احد به «دختر جحش» فرمود دايى تو «حمزه» شهيد شد، او گفت «إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ»‏ من اجر اين مصيبت را از خدا می‌خواهم.

باز به او فرمود برادرت نيز شهيد شد، دیگربار «انا للَّه» گفت.

اما همین‌که خبر شهادت «همسرش» را به او داد دست بر سرش گذاشت و فرياد كشيد،

پيامبر فرمود: ما يعدل الزوج عند المرأة شى‏ء (3): هیچ‌چیز براى زن همانند همسر نيست.


پی‌نوشت:
1) روم، آیه 21
2) تفسير نمونه، جلد ‏16، صفحه 407
3) تفسير كنز الدقائق، جلد ‏3، صفحه 292

پنج شنبه, 22 اسفند 1398 07:51

محبت به دختران

توجه و اهميت دادن دين اسلام به‌نظام خانواده و روش تربيت فرزندان قابل‌انکار نيست؛ آیات و روايات فراوانی دراین‌باره وجود دارد كه توجه به نيازهای خانواده و روش صحيح تربيت فرزندان را تذكر می‌دهند؛ روايت بسيار زيبايی در این مورد از نبی مكرم اسلام صلی الله عليه وآله وسلم نقل‌شده است.

حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وآله وسلم: هر كس به بازار رود و تحفه‏اى بخرد و آن را براى خانواده خود ببرد، همچون كسى است كه براى گروهى نيازمند صدقه بر دوش كشيده است و بايد دختران را بر پسران مقدم بدارد؛ زيرا هر كس دخترى را خوشحال كند گويى برده‏اى از فرزندان اسماعيل را آزاد ساخته است و هر كس ديده پسرش را روشن كند گويى از ترس خدا گريسته است. (1)

خريد نيازهای خانواده بااینکه جزو وظايف مرد محسوب می‌شود؛ اما درعین‌حال پيامبر صلی الله عليه وآله وسلم ثواب بسيار زياد آن را هم يادآوری می‌کند؛ نكته قابل‌توجه «والدين» در اين روايت اين است كه اگر چيزی برای دختر و پسر خريده باشند، بايد اول هديه دختر را به او بدهند و  حتی هنگام ورود به منزل هم ابتدا به دختر توجه شود؛ حتی اگر دختر بزرگ‌تر هم باشد؛ زيرا دختران به دليل روحيه خاصشان، حساسيت بيشتری نسبت به رفتار اطرافيان از خود نشان می‌دهند.

پدر با اين رفتار به‌راحتی توجه دخترش را به خود جلب می‌کند تا دختر مجبور نباشد كمبود محبتش را از نامحرمان گدايی كند.


پی‌نوشت:
1) ابن‌بابویه، ثواب الأعمال، ترجمه انصارى، نشر نسيم كوثر، قم، 1382 ش، صفحه 389

سه شنبه, 05 فروردين 1399 13:30

خوش‌ رفتاری با همسر

از جمله دلايل متعددی كه موجب جدايی ميان همسران و فروپاشی خانواده شده، بداخلاقی همسران نسبت به يكديگر است؛ زنان با توجه به روحيه خاصشان نياز بيشتری به محبت دارند؛ به همين علت دين مبين اسلام از طريق آيات و روايات فراوان، مخصوصاً به مردان دستور می‌دهد تا نسبت به همسران خود خوش‌رفتار باشند تا سرانجام زندگی‌شان به طلاق نكشد؛ مرد، سنگ زیرین آسياى زندگى است.

خداوند مردان را مخاطب قرار داده و به آنان دستور می‌دهد كه با خوش‌رفتاری، بر سختی‌ها شكيبا باشد: وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ‏ (1): و با زنان خود، به‌طور شايسته رفتار كنيد.

امام جعفر صادق عليه‌السلام نيز برای مردان خوش‌رفتار دعاي خير می‌کند: رَحِمَ اللَّهُ عَبْداً أَحْسَنَ فِيمَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ زَوْجَتِهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ قَدْ مَلَّكَهُ نَاصِيَتَهَا وَ جَعَلَهُ الْقَيِّمَ عَلَيْهَا (2): خداى رحمت كند بنده‏اى را كه رابطه ميان خود و زنش را نيكو سازد، كه خداوند عزوجل سرنوشت زن را به دست او داده و مرد را قيم و اختياردار زن نموده است.


پی‌نوشت:
1) نساء، آیه 19
2) من لايحضره ‏الفقيه، جلد 3، صفحه 443

جمعه, 17 فروردين 1397 11:32

آیه‌ی نور و بارگاه ائمه (ع)

اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَوةٍ فِيهَا مِصْبَاح...(1): خداوند نور آسمان‌ها و زمين است؛ مثل نور خداوند همانند چراغدانى است كه در آن چراغى (پر فروغ) باشد.

خداوند در اين آیه وجود خود را به نوري تشبيه فرموده است كه در مشعل قرارگرفته است؛ در آیه بعد مكان و جايگاه اين مشعل نور را مشخص كرده است: فىِ بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَ يُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَ الاَْصَالِ (2): اين چراغ پرفروغ در خانه‌هایی قرار دارد كه خداوند اذن فرموده ديوارهاى آن را بالا برند (تا از دستبرد شياطين و هوس‌بازان در امان باشد)؛ خانه‌هایی كه نام خدا در آن‌ها برده می‌شود و صبح و شام در آن‌ها تسبيح او می‌گویند.

اما منظور از اين بيوت و خانه‌ها چيست؟ در ادامه آیه چند ويژگی بیان‌شده كه مقصود را برای ما روشن می‌سازد: در اين خانه‌ها هر صبح و شام تسبيح خدا می‌گویند و ساكنان آن از ياد خدا غافل نمی‌شوند و از روز قيامت هراس دارند. اين ویژگی‌ها نشان می‌دهد كه اين بيوت علاوه بر مساجد (كه مصداق بارز اين بيوت هستند) خانه‌هاى انبياء و اوليا را نيز شامل می‌شود؛ امام باقر (عليه‌السلام) می‌فرمایند: هى بيوت الانبياء و بيت على منها: اين آیه اشاره به خانه پيامبران است و خانه على نيز از اين زمره محسوب می‌شود. (3)

تفسير الدرالمنثور كه از تفاسير معتبر اهل تسنن است حديثي از پيامبر اكرم (صلی الله عليه وآله وسلم) نقل كرده است كه آن حضرت، اين بيوت را خانه علي و فاطمه معرفي فرموده است: ‏ قرأ رسول‌الله صلی‌الله عليه و سلم هذه الآية فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ‏ فقام اليه رجل فقال اى بيوت هذه يا رسول الله قال بيوت الأنبياء فقام اليه أبوبكر فقال يا رسول الله هذا البيت منها و اشار الی بيت علی و فاطمة قال نعم من أفاضلها: پيامبر (صلی الله عليه وآله وسلم) مشغول قرائت اين آیه بودند كه مردي منظور چه بيوتى است؟ فرمود بيوت الانبياء است، ابوبکر پرسيد اين خانه (اشاره به خانه فاطمه و على كرد) نيز از آن جمله است؟ پيامبر (صلی الله عليه وآله وسلم) فرمودند: بله اين خانه از برترين آن‌هاست. (4)

مقصود از رفع در اين آیه هم همان‌طور كه از تفاسير فهميده می‌شود، هم‌ارتفاع ديوارهاي آن و هم احترام و بزرگداشت آن‌هاست؛ و خدا اذن داده است که به اين آثار، از ديده تعظيم و تکريم نگريسته شود و از ويرانی و آلودگی صيانت گردد.

درنتیجه: با مقدمات فوق معلوم می‌شود كه ساخت بارگاه و گنبد براي انبياء و اولياء الهی نه‌تنها شرك محسوب نمی‌شود بلكه دستور اكيد خداوند مبنی بر احترام صاحبان آن است.


پی‌نوشت:
1) نور، آیه 35
2) نور، آیه 36
3) نور الثقلين، جلد 3، صفحه 607
4) الدر المنثور، جلد ‏5، صفحه 51

 

سه شنبه, 19 دی 1396 08:47

فرزند و چشم‌روشنی

بعدازآن که فرهنگ غلط و بی‌اساسی به نام «فرزند كمتر، زندگي بهتر» در كشورمان شكل گرفت، در سال‌های اخير با مشكل تک‌فرزندی در كشور مواجه هستيم كه از پيامدهای خطرناك آن را می‌توان به «پير شدن جامعه» و «اقليت شدن شيعيان در ايران» اشاره كرد. غافل از اينكه قرآن كريم داشتن فرزند را مايه چشم‌روشنی براي والدين معرفي می‌کند: رَبَّنا هَبْ لَنا مِنْ أَزْواجِنا وَ ذُرِّيَّاتِنا قُرَّةَ أَعْيُنٍ: پروردگارا از همسران و فرزندانمان مایه‌روشنی چشم ما قرار ده. (1)
وقتي فرعونيان قصد كشتن موسي (عليه‌السلام) را داشتند، حضرت آسيه، آن نوزاد را مايه چشم‌روشنی خود و فرعون معرفي می‌کند: وَ قالَتِ امْرَأَتُ فِرْعَوْنَ قُرَّتُ عَيْنٍ لي‏ وَ لَكَ: همسر فرعون چون ديد آن‌ها قصد كشتن كودك را دارند گفت: نور چشم من و توست! او را نكشيد. (2) ‏تفسير نمونه می‌گوید: قرة عين معادل نور چشم است كه در فارسى می‌گوییم، كنايه از كسى كه مايه سرور و خوشحالى است اين تعبير به معنى سردى و خنكى است و ازآنجاکه معروف است اشک شوق همواره خنك و اشک‌های غم و اندوه داغ و سوزان است، لذا قرة عين به معنى چيزى است كه مايه خنك شدن چشم انسان مى‏‌شود، يعنى اشك شوق از ديدگان او فرومی‌ریزد و اين كنايه زيبايى است از سرور و شادمانى‏. (3) البته نبايد از این نكته غفلت كرد كه فرزند صالح می‌تواند مايه چشم‌روشنی باشد نه هر فرزندي! و صالح شدن فرزندان هم به روش‌های تربيتي والدين بستگي دارد، وقتي بتوانند فرزندشان را با اصول و فروع اسلام و راه‌های حق و عدالت‏ آشنا كنند.


پی‌نوشت:
1) سوره فرقان: 74
2) سوره قصص: 9
3) تفسير نمونه، ج‏15، 167

 

ازجمله عادت‌هایی كه نتيجه فرهنگ‌سازی غرب در جوامع اسلامی‌شده اين است كه اگر پدر يا مادري، فرزندشان را به آداب اسلامي توصيه كنند، فرزندان در برابر اين توصیه‌ها به‌شدت جبهه گرفته و با آن‌ها مخالفت می‌کنند، طي همين فرهنگ‌سازی غلط است كه جوانان امروزه، اين نوع سفارش‌ها را نوعي «بی‌کلاسی» و «امل» بودن براي والدين خود می‌دانند!
درحالی‌که آموزش آداب الهي به فرزندان و نگه‌داشتن آن‌ها از آتش جهنم، روش لقمان حكيم و دستور خداوند كريم است. در سوره لقمان آمده است: «لقمان به فرزندش- درحالی‌که او را موعظه مى‏كرد- گفت: پسرم! چيزى را همتاى خدا قرار مده كه شرك، ظلم بزرگى است...پسرم! نماز را برپا دار... و مغرورانه بر زمين راه مرو ... در راه رفتن، اعتدال را رعايت كن‏...» (1). از سوي ديگر حفظ خانواده از عذاب روز قيامت، وظيفه پدر و مادر است: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْليكُمْ ناراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ ...؛ اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! خودتان و خانواده‌هایتان را از آتشى حفظ كنيد كه هيزم آن مردم و سنگ‌هاست؛ آتشى كه فرشتگانى خشن و سخت‌گیر بر آن گماشته شده‏ است، كه خدا را در آنچه فرمانشان می‌دهد نافرمانى نمی‌کنند و آنچه را مأمور شده‏اند انجام می‌دهند.» (2) يادمان باشد: توصیه‌های والدين، سودی براي آن‌ها ندارد، بلكه قصدشان نشان دادن راه از چاه است برای ما.


پی‌نوشت:
[1]. سوره لقمان: 13 - 19
[2]. سوره تحريم: 6

 

صفحه1 از2