مرسلون

از غدیر تا ظهور

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

 حضرت امام باقر علیه‌السلام فرمودند: إِنَّمَا كُلِّفَ النَّاسُ ثَلَاثَةً: مَعْرِفَةَ الْأَئِمَّةِ وَ التَّسْلِیمَ لَهُمْ فِیمَا وَرَدَ عَلَیْهِمْ وَ الرَّدَّ إِلَیْهِمْ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ (1): مردم تنها به سه چيز تكليف شده‏‌ا‌ند: شناخت امامان، تسليم در برابر آنان و رجوع به ايشان هنگام اختلافات.

«غدیر» و «ظهور» ابتدا و انتهای یک‌راه است؛ غدیر، اجمال و ظهور تفصیل غدیر است و بدین روی، انگشت اشارت هر یک به‌سوی آن دیگری است؛ حضرت حق غدیر را پدید آورد تا انسان را در بستر تعالی و تکامل قرار دهد؛ و درنهایت، سعادت و فلاح بشریت را در زمان ظهور رقم زند. بدون غدیر، اسلام بی‌منطق و محتوا خواهد بود؛ و بدون ظهور، غدیر تجلیگاه جهانی و آرمانی خویش را نخواهد داشت؛ و بدون این دو، نظام تکوین و تشریع هیچ‌یک هدفمند و معقول نخواهد بودن.

 

نگاهی به طراحی خلقت انسان و جهان

در نظام حکیمانه و والای الهی، طراحی آفرینش انسان و جهان، محتوایی متقن و اصیل دارد؛ در این طراحی، جهان به‌منزله «راه» است؛ انسان «رهرو»؛ رسیدن به مرتبه قرب حق و مقام منیع عبودیت، «مقصد»؛ و دین «برنامه» حرکت و سیر انسان تلقی می‌شود؛ خداوند متعال بر این اساس، انسان را آفریده و او را رهرو راه کمال قرار داده است؛ امکانات، استعدادها و نعمت‌های بشماری که به او عطا فرموده، همه زمینه‌ها و لوازمی است که برای طی راه تکامل ضروری است و به همین سبب آن‌ها را مسخر انسان فرموده است.

بااین‌همه هنوز جای یک عنصر اساسی و عامل اصلی در نقشه الهی باقی است و آن، وجود «رهنما» است؛ درواقع راهنما حلقه واسطی است که اضلاع و حلقه‌های دیگر این مجموعه را به یکدیگر متصل نموده و آن را کامل می‌کند؛ وجود راهنمای الهی است که موجب اتصال صحیح و متعالی انسان به جهان و حرکت واقعی و جهت‌دار او به‌سوی مقصد می‌گردد؛ و تنها باوجود راهنماست که آفرینش جهان و حیات انسان معنا می‌یابد، حرکت تکاملی او توجیه می‌گردد و طراحی حضرت حق نسبت به‌کل نظام خلقت هدفمند جلوه می‌کند؛ از همین‌جاست که ارسال پیامبران و بحث نبوت و امامت به‌عنوان یک ضرورت جایگاه خود را بازمی‌یابد و انسجام طرح آفرینش انسان و جهان درک می‌گردد.

بسیاری از حقایق در این زمینه که از زاویه علم کلام و نظام تشریع تاکنون با بحث‌ها و مناظره‌های طولانی همراه بوده است، از این دریچه به صورتی کاملاً معقول، متین و «ضروری» فهمیده می‌شود و در محضر خردمندان و فرزانگان مورد تأیید و تأکید قرار می‌گیرد؛ برخی از حقایق مذکور عبارت‌اند از:

- این‌که جانشین پیامبر و امام بعد از او باید به تعیین الهی باشد.

- این‌که زمین و زمان هیچ‌گاه خالی از امامت و حجت الهی نبوده و نخواهد شد.

- این‌که امام و راهنمای الهی باید از علم و عصمت برخوردار باشد.

- این‌که انسان‌ها در صورتی به فلاح و رستگاری نائل شده و به هدف خلقت خویش می‌رسد که:

الف) راهنمای راه را «بشناسد»(معرفت).

ب) به او «ایمان» آورده و معتقد گردد (ایمان و اعتقاد).

ج) از او «اطاعت» کرده و به او مهر ورزد (تبعیت و دوستی).

د) همیشه با او باشد و حتی لحظه‌ای نیز رشته اتصال و اطاعت خدا را از او نگسلد (بیعت، معیت و طی راه).

از مجموعه این مفاهیم و حقایق ما به‌طور خلاصه به «ولایت» تعبیر می‌کنیم و می‌گوییم رستگاری انسان‌ها تنها در مکتب ولایت تأمین می‌شود و در روایات تأکید گردیده است که:

- ولایت روح و حقیقت دین است و اسلام منهای ولایت چون کالبدی بی‌جان است.

- ولایت ضامن سعادت انسان در دوعالم است.

- هویت انسان و شخصیت راستین او تنها درگرو پیوند با مکتب ولایت رقم می‌خورد.

- حیات واقعی و سیادت و اقتدار امت اسلامی و مجد و عظمت آنان فقط در مکتب ولایت شکوفا و تضمین می‌گردد.

- اعمال و عبادات انسان تنها با اعتقاد به ولایت موردپذیرش درگاه حق قرار می‌گیرد.

 

یک روایت جالب

آنچه گذشت خلاصه و عصاره آیات و روایات بسیاری است که به دلیل کمی مجال از ذکر آن‌ها صرف‌نظر می‌کنیم و تنها به ذکر یک روایت جالب در این زمینه می‌پردازیم.

حضرت امام باقر علیه‌السلام فرمودند: إِنَّمَا كُلِّفَ النَّاسُ ثَلَاثَةً: مَعْرِفَةَ الْأَئِمَّةِ وَ التَّسْلِیمَ لَهُمْ فِیمَا وَرَدَ عَلَیْهِمْ وَ الرَّدَّ إِلَیْهِمْ فِیمَا اخْتَلَفُوا فِیهِ(2): مردم تنها به سه چیز تکلیف شده‌اند: شناخت امامان، تسلیم در برابر آنان و رجوع به ایشان هنگام اختلافات.

این روایت درواقع در مقام تبیین اصول تکالیف و رسالت‌های اساسی انسان است که با زبان خاص روایی و ادبیات فرهنگ شیعه بیانگر حقایقی است که ذکر نمودیم؛ در حقیقت تمام تکالیف و وظایف دیگر به این سه تکلیف اساسی بازمی‌گردد؛ بر این اساس تکلیف اول (شناخت و معرفت)، انسان را از حیرت، انحراف، پوچی و بی‌هویتی نجات می‌بخشد؛ او را به صراط مستقیم الهی وارد می‌سازد و در استمرار راه توحید و نبوت به‌پیش می‌برد؛ راهش را از مسیر طاغوت جدا می‌سازد و به او هویت دینی و انسانی می‌بخشد.

تکلیف دوم (تسلیم)، در حقیقت تحقق عملی شناخت و جریان آن در متن زندگی آدمی است؛ تسلیم چنانچه از عمق و اصالت برخوردار گردد، ایمان، اعتقاد، بیعت، معیت و حرکت در مسیر تکامل را با خود به ارمغان می‌آورد؛ به‌بیان‌دیگر، تکلیف نخست انسان را به حقیقت متصل کرده و درراه خدا وارد می‌کند و تکلیف دوم او را در این مسیر به‌پیش برده و به مقصد نزدیک می‌گرداند.
تکلیف سوم نیز همین حقایق را در بعد اجتماعی و سیاسی تحقق می‌بخشد و از آفات، ابهام‌ها، موانع، بن‌بست‌ها، توطئه‌ها، انحراف‌ها، اختلاف‌ها، زمینه نفوذ و تسلط دشمن و هر آنچه مانع اقتدار، سیادت و پیشرفت جامعه و امت اسلامی است، جلوگیری می‌کند.
درمجموع، این سه تکلیف حکایتگر و ترسیم‌کننده همان خطوط اصلی و جایگاه راستین انسان در نظام تشریع الهی برای رسیدن به سعادت دنیا و آخرت است که بیان آن گذشت.

 

اصالت غدیر

با توجه به آنچه گفتیم اصالت و جایگاه بنیادین غدیر نیز به‌خوبی آشکار می‌شود؛ با این نگاه تحلیلی و نگاه جهان شناسانه و انسان شناسانه، غدیر در نظام آفرینش یک «ضرورت» شناخته می‌شود؛ بدین ترتیب بعد از ختم نبوت، غدیر، «باید» باشد تا تحقق هدف آفرینش همچنان تا آخر استمرار یابد و خلقت انسان و جهان از معنا و محتوای حکیمانه الهی تهی نشود و ابتر نگردد؛ بنابراین غدیر استمرار حلقه اتصال انسان به خداست و در یک نگاه تمثیلی همچون دست الهی است که برای گرفتن دست انسان‌ها و هدایت و سعادت آن‌ها از آسمان به‌سوی زمین دراز شده است؛ در این میان نقش انسان‌ها را نیز نباید از یاد برد. بی‌توجهی وعدم ایفای این نقش، موجب عدم تحقق هدایت و رستگاری انسان خواهد گشت؛ اگر انسان هدایت و ولایت الهی را نپذیرد و دست خود را به دست خدا که به سویش دراز شده ندهد، قطعاً به سعادت نخواهد رسید. این سنت تغییرناپذیر خداوند متعال در جهان و لازمه اختیار و انتخاب آدمی است.

بر این مبناست که آحاد جامعه اسلامی باید با غدیر و امام رهبر الهی «بیعت» کنند و ملتزم شوند که:

- همواره به دنبال او حرکت و از او تبعیت می‌کنند.

- هیچ‌گاه از او و مکتب ولایت جدا نمی‌شوند و بیعت و عهد خویش را نمی‌شکنند

- برای تحقق آرمان‌ها و اهداف این مکتب حاضر به فداکاری هستند.

متقابلاً مکتب ولایت و امام و رهبر الهی نیز به عهد خود وفا کرده و مردمان را به سعادت دنیا و آخرت رهنمون می‌گردد؛ آیه شریفه «و أوفوا بعهدی أوف بعهدکم (3): به عهد من وفا کنید، من هم به عهد شما وفا می‌کنم» چنانکه در روایات آمده به همین حقیقت اشاره دارد و عهد را عهد ولایت معرفی می‌نماید.

 

پیام غدیر

پیام غدیر نیز در دو بعد جلوه‌گر است؛ بعد معنوی و بعد دنیوی؛ در بعد معنوی مردم را در مراتب ایمان، معنویت، رشد و تکامل روحی و قرب به حضرت حق بالا می‌برد و در بعد دنیوی حکومت دینی تشکیل داده و اقتدار و مجد و عظمت آنان را تضمین می‌نماید؛ (4) این‌ها همه در صورتی است که مردم بیعت و عهد خود با غدیر و ولایت نقض نکنند؛ امام و رهبر نظام اسلامی را تنها نگذارند؛ بر اساس شناخت خویش، همواره به دنبال او حرکت کرده و اوامر و منویات او را تحقق بخشند و در یک‌سخن، به عهد خود وفا نمایند.

 

لزوم بازگشت مردم به‌سوی غدیر

حضرت حق در طراحی آفرینش و نقشه سعادت انسان‌ها هیچ کم‌وکاستی روا نداشته و از هیچ نعمت و عنایتی فروگذار نفرمود؛ او مکتب غدیر را به بشریت عرضه داشت و سلسله امامت را از هنگام رحلت حضرت پیامبر صلی‌الله علیه وآله وسلم تا قیامت طرح‌ریزی نمود؛ اما مردم از آن اعراض کردند؛ آنان عهد و بیعت خویش را شکستند و از مکتب ولایت منقطع شدند و البته تنها و تنها خود زیانکار گردیدند و هرگز بر دامان کبریایی حضرت حق و اولیای او گردی ننشست.

خط سقیفه و ادامه آن تا امروز که در لباس استکبار و حاکمیت دشمنان اسلام آشکار گشته، چیزی جز به معنای تباهی انسان و انحراف بشریت از صراط مستقیم و هویت راستین آدمی در طول روزگار نبوده است؛ چنانکه متقابلاً غدیر نیز جز ضمانت رستگاری و فلاح بشریت در طول تاریخ نبوده است؛ در این نگاه، بشریت و به‌خصوص مسلمانان برای نیل به خوشبختی و سعادت خویش چاره‌ای جز رجوع به غدیر و ولایت ندارند؛ این امر از اصول ثابت و تغییرناپذیر طراحی الهی و نظام سنن ربوبی است؛ البته نقشه و طراحی ربوبی تام و کامل است؛ یعنی برای عاقبت و پایان آن نیز مرحله‌ای زیبا و شیرین تعبیه‌شده است؛ در نقشه الهی، غدیر ابتر نمی‌ماند و حرکت انسان و جهان به کامل‌ترین و والاترین مرحله یعنی «ظهور» می‌رسد؛ درعین‌حال اینجا نیز تحقق ظهور به خواستن و آمادگی مردم بستگی دارد؛ زیرا همواره فیض حق در ظرف آماده جریان می‌یابد و هدر نمی‌رود.

بنابراین اگر انسان‌ها و خصوصاً مسلمانان از دنیای پر از ظلم و ستم و تباهی امروز که نتیجه دوری از مکتب غدیر و نقض عهد با صاحب‌ولایت است، خسته و آزرده شده‌اند چاره‌ای جز حرکت به‌سوی ظهور و امام خود ندارند؛ آنان باید به غدیر بازگردند و درراه وفا به عهد خویش قدم گذارند؛ لااقل شیعیان و رهروان مکتب ولایت باید بدین امر عنایت ورزند و جایگاهی بسیار جدی و واقعی برای آن در زندگی فردی و جمعی خود قائل شوند؛ چنانچه این امر واقع نشود تحقق وعده الهی نیز همچنان انجام نخواهد پذیرفت.

البته لطف و عنایت حضرت حق در این برهه از تاریخ به‌راستی شامل ایران اسلامی و ملت قهرمان ایران شد و به‌پاس رجوع آنان به صاحب‌ولایت فقیه و نایب امام عصر، ارواحنا فداه، جلوه‌ای از ظهور آن حضرت در این کشور متجلی گردید و بدان مقدار که مردم به عهد ولایت خویش وفا کردند، حضرت منان نیز به عهد خود وفا فرمود.

این امر نشان می‌دهد که اگر مردم در سطحی وسیع‌تر و عمیق‌تر به پیمان خویش وفا کنند، خداوند متعال نیز به میثاق خویش وفا فرموده و ظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف را تحقق خواهد بخشید؛ حقیقت مزبور در فرمایش خود امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف صریحاً بیان گشته است.

و لو أنّ أشیاعنا وَفقهم اللّه لطاعته - علی اجتماع من القلوب فی الوفاء بالعهد علیهم لما تأخّر عنهم الیمن بلقائنا و لتعجلت لهم السعادة بمشاهدتنا، علی حق المعرفة منهم بنا (5): و اگر شیعیان ما - که خداوند به طاعت خویش موفقشان فرماید - در وفا به پیمانی که با ما دارند یکپارچه و همدل می‌شدند، هرگز از میمنت ملاقات ما محروم نشده [و ظهور ما به تأخیر نمی‌افتاد] و البته سعادت حضور در محضر ما بامعرفتی حقیقی هر چه زودتر نصیبشان می‌گشت.

آری! ظهور، آخرین و شیرین‌ترین مرحله طراحی آفرینش است؛ ظهور پایان همه ناکامی‌ها و تلخی‌های حیات انسانی است؛ تنها در زمان ظهور است که حقیقت غدیر برای بشریت جلوه‌گر خواهد شد و انسان‌ها درخواهند یافت که چقدر بدان محتاج بوده‌اند؛ آن‌ها در آن زمان درمی‌یابند که طعم شیرین حیات راستین انسانی در کوثر غدیر نهفته بوده و لذت غدیر نیز در زمزم زلال و گوارای ظهور تجلی کرده است.

تنها در آن زمان وجدان می‌کنند که انسان یعنی چه! و معنای جهان چیست؟

ساکنان باغ سبز و پرطراوت ظهور تازه درخواهند یافت که شجره طیبه آفرینش به بار نشسته است، گر چه باغبان مهربان از همان آغاز و در بیابان‌های گرم و سوزان سرزمین غدیر بشریت را از کویر گرم و مهلک گمراهی و تباهی به‌سوی این باغ حیات‌بخش دعوت کرده بود.


پی‌نوشت:

1) اصول کافی، جلد 1، صفحه 235
2) اصول کافی، جلد 1، صفحه 235
3) بقره، آیه 40
4) تفسیر صافی، جلد 1، صفحه 85
5) بحارالانوار، جلد 53، صفحه 176

اطلاعات تکميلي

  • قالب تولید: مقاله اینترنتی
  • مخاطب: عمومی
  • قالب های محتوا: فرآوری
  • محیط انتشار: سایت
  • سطح قالب: سطح ب
  • قالب انتشار: مناسب جهت انتشار در «شبکه های اجتماعی»
خواندن 189 دفعه

آخرین‌ها از علیرضا عیسی زاده

هیچ نظری در اینجا وجود ندارد

نظر خود را اضافه کنید.

ارسال نظر بعنوان یک مهمان ثبت نام یا ورود به حساب کاربری خود.
پیوست ها (0 / 3)
مکان خود را به اشتراک بگذارید
استفاده از مطالب این سایت در راستای ترویج دین مبین اسلام بلامانع می باشد.